Skip to content
Wall Street Journal пишува дека во европските престолнини расте стравот оти Владимир Путин би можел да ја прошири војната надвор од Украина, во обид да го смени текот на конфликтот што сè потешко носи јасна победа за Москва. Според анализата што ја пренесува грчки „Катимерини“, загриженоста не се темели на непосреден доказ дека Русија подготвува напад врз НАТО, туку на комбинација од агресивна реторика, притисок врз балтичките држави, беспилотни инциденти и сомнеж дека Кремљ бара нов „прозорец на можност“ во следните месеци.
Стравот на Европа не е нов, но во последните недели добива поостра форма. Русија упати закани кон Летонија, откако ја обвини дека наводно овозможува присуство на украински оператори на дронови, што латвиските власти го демантираат. Во Литванија, пак, биле активирани аларми за воздушна опасност, а членови на владата морале да побараат засолниште поради сомнителни дронови што се приближиле од правец на Белорусија.
БАЛТИКОТ како најчувствителна линија
Според Wall Street Journal, балтичките држави повторно се во центарот на европската безбедносна нервоза. Литванија, Летонија и Естонија се членки на НАТО и Европската Унија, но истовремено се на линијата каде што руската хибридна војна, воената реторика и инцидентите со дронови најбрзо можат да создадат политичка и воена криза.
Руското Министерство за одбрана, според текст што го пренесува „Катимерини“, објавило адреси на компании во осум европски земји за кои тврди дека соработуваат со Украина во производството на дронови. Москва предупредила на „непредвидливи последици“ и „остра ескалација“ доколку воената помош за Киев не запре. Таквиот речник во европските влади се чита како дел од поширок притисок, а не како изолиран дипломатски испад.
Дополнителна тежина на стравот му даваат и честите дрон-инциденти на источното крило на НАТО. Reuters објави дека украински дронови во последните недели залутале во воздушниот простор на балтичките земји, а Киев и балтичките власти тоа го поврзуваат со руското електронско попречување на навигацијата. Истовремено, Русија ги користи тие инциденти за да тврди дека Балтикот е вмешан во украински напади врз руски цели, што балтичките држави го отфрлаат.
ЗОШТО ЕВРОПА ЗБОРУВА ЗА „ПРОЗОРЕЦ НА МОЖНОСТ“
Најчувствителниот дел од анализата на Wall Street Journal е проценката дека европски функционери се плашат од период во кој Путин би можел да види шанса за поширока ескалација. Тоа не мора да значи класичен голем напад врз НАТО, туку тестирање на границите: хибридни операции, саботажи, закани, дронови, провокации во Балтичкото Море, Арктикот или на територии каде што реакцијата на Алијансата би морала да биде брза и единствена.
Европската пресметка е дека Русија се наоѓа во тешка позиција на украинскиот фронт. Според западни проценки, Москва губи огромен број војници секој месец и сè потешко може да го одржува истиот интензитет без нова мобилизација. Во таква ситуација, според дел од аналитичарите, Кремљ може да се обиде да ја промени географијата на кризата, да го замрзне украинскиот фронт под поповолни услови или да ја натера Европа да ја намали поддршката за Киев.
Паралелно, во Европа расте загриженоста дека ослабената американска сигурност кон НАТО го менува одвраќањето. Во анализата се наведува дека заканите на американскиот претседател Доналд Трамп за можност за повлекување од НАТО, како и наредбите за намалување на дел од американските сили во Европа, веќе ја поткопуваат перцепцијата за безбедносна цврстина на континентот. За Путин, токму таква несигурност може да изгледа како простор за ризик.
ЕУ КАКО ГЛАВНА ЦЕЛ НА РУСКАТА РЕТОРИКА
Во руската политичка реторика, според Wall Street Journal, Европската Унија сè повеќе се претставува како главниот противник на Москва. Тоа е особено важно затоа што ЕУ во голем дел ја презеде тежината на финансиската, политичката и воената поддршка за Украина. Со други зборови, ако Кремљ сака да ја ослаби украинската отпорност, притисокот врз Европа станува логичен дел од стратегијата.
Европските претставници ја читаат таа промена како предупредување. Францускиот министер за европски прашања Бенжамен Адад изјави дека целта на Русија е да ја загрози целата европска безбедносна архитектура, поради што Европа мора да остане претпазлива, да ја поддржува Украина и да продолжи со сопственото превооружување.
И претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен минатата недела предупреди дека руските закани кон балтичките држави се неприфатливи и дека закана кон една членка е закана кон целата Унија. Во Вилнус, таа оцени дека дрон-инцидентите не се изолирани, туку дел од намерна руска стратегија за дестабилизација на демократските општества.
Сепак, најважната резерва во текстот е дека европските разузнавачки и воени извори не гледаат конкретни докази дека Русија во моментов преместува сили или опрема за непосреден напад врз балтичките земји или друга територија на НАТО. Токму затоа стравот не е од утрешна инвазија, туку од политички и воен момент во кој Москва би можела да заклучи дека ризикот вреди.
Војната во Украина веќе ја смени европската безбедносна логика. Но ако проценките што ги пренесува Wall Street Journal се точни, следната фаза нема да се мери само со тоа што се случува на фронтот кај Украина. Ќе се мери и со тоа дали Европа може да покаже дека Балтикот, Арктикот, воздушниот простор, дроновите и хибридните закани не се слаби точки, туку линии на кои одвраќањето мора да остане јасно.
