Skip to content
Еволутивниот часовник е една од клучните идеи со кои биологијата „мери време“ наназад: според молекуларниот часовник, генетските промени се трупаат со приближно стабилно темпо, па од денешните ДНК-разлики може да се пресметува колку одамна се разделиле видови и групи.
Но токму тука со години стои напнатоста меѓу генетиката и фосилите. Додека молекуларните пресметки често сугерираат дека сложениот живот се појавил значително порано, фосилниот запис ја има својата „цврста“ линија – првите јасни траги од сложени животни околу 538 милиони години (на пр., траги поврзани со Treptichnus), што остава простор за спор: дали фосилите „недостигаат“, или часовникот не работи како што сме мислеле?
Нова студија во Systematic Biology предлага дека проблемот не мора да е во фосилите, туку во претпоставката за рамномерно темпо. Авторите предлагаат модел наречен Covariant Evolutionary Tempo, кој предвидува дека кога се појавува голема група организми, еволуцијата може да „забрза“ – и во диверзификацијата, и во молекуларните промени. Ако во раните фази има експлозивни „радијации“ со повисоки стапки на молекуларна еволуција, тогаш класичните пресметки лесно можат да ја „развлечат“ временската линија, како да поминало повеќе време отколку што реално поминало.
Во истата рамка, моделот се обидува да објасни и зошто покрај огромни, успешни гранки на животот понекогаш стојат „сестрински“ групи со мал број видови и бавни промени – феноменот што популарно се опишува како „живи фосили“. Наместо да бара „специјални механизми“, авторите тврдат дека ваквите шаблони можат да се добијат и со општи правила ако темпото на молекуларна промена и темпото на разгранување се поврзани.
Ова не е конечна пресуда врз молекуларниот часовник, туку обид за преформулирање: помалку „метроном“, повеќе „ритам“ што се менува со историскиот контекст на еволуцијата. Прашањето што останува е колку добро ќе се држи моделот кога ќе се стави на тест кај различни групи и независни податоци.