Skip to content
Со истекот на Нов СТАРТ на 5 февруари 2026 година, САД и Русија првпат по повеќе од половина век останаа без правно обврзувачки договор што ги ограничува нивните стратешки нуклеарни сили, во момент кога двете држави поседуваат огромно мнозинство од светските нуклеарни боеви глави.
Нов СТАРТ, потпишан во 2010 година од Барак Обама и Дмитриј Медведев, постави капи од најмногу 1.550 распоредени нуклеарни боеви глави и 700 распоредени ракети и бомбардери, со механизми за проверки на терен што со години беа столб на предвидливоста меѓу Вашингтон и Москва.
Иако договорот требаше да истече во 2021, беше продолжен за уште пет години, но системот на инспекции запре во 2020 поради пандемијата и не се врати во функција. Во февруари 2023 Владимир Путин ја суспендираше руската партиципација во договорот, тврдејќи дека не може да дозволи американски инспекции додека Западот ја поддржува Украина, но Москва тогаш порача дека нема целосно да се повлече и дека ќе ги почитува бројчаните ограничувања.
Во септември 2025, Путин јавно изрази подготвеност Русија уште една година доброволно да се држи до лимитите и го повика Вашингтон да направи исто, оценувајќи дека истекот би бил дестабилизирачки. Паралелно, поранешниот американски претседател Обама предупреди дека истекот би ги избришал децениите дипломатија и би можел да поттикне нова трка во вооружување.
По истекот, Обединетите нации оценија дека станува збор за „тежок момент“ за меѓународната безбедност, нагласувајќи дека без договорни лимити и проверливост ризикот од ескалација расте, и повикаа Москва и Вашингтон итно да преговараат за нова, верификувана рамка.
Од Кремљ, портпаролот Дмитриј Песков изјави дека Русија ќе продолжи да се однесува „одговорно“ во сферата на стратешката стабилност, но потврди дека договорот престанува да важи и дека Москва жали што нема наследник, додавајќи дека Русија претходно предложила едногодишно доброволно продолжување на условите за да има време за нов договор.
Една од клучните пречки за нов договор е пошироката слика: во разговорите повторно се отвора прашањето дали во идните аранжмани треба да биде вклучена и Кина, која забрзано го зголемува својот арсенал, но тврди дека нејзините капацитети не се споредливи со американските и руските.