Skip to content
Голем број адвокати и граѓани денеска, 10 февруари 2026 година, се собраа пред зградата на правосудните органи во Нови Сад, протестирајќи против пакетот неодамна усвоени измени на правосудни закони во Србија. Протестот дојде во ист ден кога адвокатите во Војводина организираа еднодневен прекин на работата, како знак дека мерките не се „рутинска реформа“, туку директен удар врз начинот на кој треба да функционира правдата.
Симболиката на собирот беше силна токму поради тоа што на адвокатите им се приклучија и дел од вработените во судот, а според извештаите и судии и јавни обвинители. Во атмосфера на свирчиња и вувузели, нивното приклучување беше поздравено со аплауз – порака дека отпорот не доаѓа само „однадвор“, туку дека и дел од системот смета дека се поминува опасна линија.
Од протестот беше порачано дека усвојувањето на измените на сетот правосудни закони ги загрозува темелите на демократското уредување. Адвокатот Горан Попов оцени дека ваквите законски потези водат кон директно намалување на независноста на правосудството и слабеење на капацитетот на општеството да се бори против најтешките облици на криминал. Судијката Мирјана Шпоња, пак, укажа на суштински проблем со постапката: владеењето на правото е загрозено кога закони се носат без да биде вклучена стручната јавност и со заобиколување на процедури пропишани со закон.
Клучниот спор, според критичарите, не е само во содржината, туку и во брзината и начинот на носење. Законите биле усвоени во јануари во Собранието на Србија без јавна расправа и без консултации со обвинителите, судиите и релевантните европски тела. Власта, од своја страна, ги бранеше измените со тврдење дека ќе донесат ефикасност и правичност, но правосудната фела го чита тоа како формула за поголема контрола и помалку независност.
Дополнителен притисок доаѓа и од Брисел. Европската комисија побара од Србија да најде начини да се спречи примената на спорниот сет правосудни закони и итно да ги ревидира усвоените измени, оценувајќи дека можат да ја загрозат независноста на судството и обвинителството, како и тековните постапки и истраги. Министерот за правда Ненад Вујиќ изјави дека Србија би влегла во „процес на корекција“ само доколку Венецијанската комисија има суштински забелешки, што практично значи дека политичката волја за повлекување не е безусловна.
Протестот во Нови Сад затоа стана повеќе од еден локален собир. Тој е тест дали државата ќе го сфати сигналот дека правосудството не може да се „прекројува преку ноќ“ без последици. Кога адвокати, судски службеници и дел од судиите и обвинителите стојат на иста страна пред судската зграда, пораката е дека проблемот не е дневнополитички, туку системски – и дека цената, ако се игнорира, ќе ја плаќаат граѓаните, низ помалку независни институции и помала доверба во правдата.