Skip to content
Киев денеска беше главната сцена на годишнината од војната во Украина, четири години од почетокот на целосната руска инвазија на 24 февруари 2022 година, при што одбележувањето се одвиваше паралелно како државно-сеќавачки чин, дипломатска демонстрација на поддршка и политичка порака за следната фаза од војната и можните преговори. Претседателот Володимир Зеленски ја отвори годишнината со обраќање, а подоцна денот беше надграден со низа настани во украинската престолнина.
Симболичкото јадро на денот беше во „Софија Киевска“, каде што Зеленски, првата дама Олена Зеленска и европски лидери присутни во Киев учествуваа на заедничка молитва за Украина. Украинските извори и кабинетот на претседателот наведуваат дека во молитвата учествувале претставници на повеќе верски заедници, а акцентот бил ставен на војниците, заробениците, раселените лица и „достоинствен мир“, што јасно покажува дека пораката на годишнината не беше само комеморативна, туку и политички рамкирана околу условите за мир.
Вториот, подеднакво важен слој на одбележувањето беше јавната меморија на Мајданот, односно кај Народниот меморијал на националната памет на Плоштадот Независност, каде што Зеленски, странските делегации и европски претставници поставија ламби покрај портретите на загинатите и оддадоа почит со минута молк. И украински извори, и западни агенции ја бележат токму оваа сцена како централна визуелна слика на денот во Киев, со граѓани што оставаат цвеќе и со државни/меѓународни претставници во ист простор на сеќавање.
Присуството на странски гости беше внимателно режирано како политички сигнал. Украинските извори наведуваат дека во Киев пристигнале 11 високи странски гости, меѓу нив Урсула фон дер Лајен, Антонио Кошта, Александар Стуб и повеќе премиери од нордиските и балтичките земји, а агендата вклучувала молитва, оддавање почит, состанок на т.н. Коалиција на подготвените и посебен самит Украина–нордиски и балтички земји. Ова ја претвори годишнината од војната во Украина во дипломатски самит во реално време, а не само во протоколарно одбележување.
Најважниот практичен дел од денот, според кабинетот на Зеленски, беше состанокот на Коалицијата на подготвените, одржан во Киев, со 36 претставници офлајн и онлајн, со копретседавање на Кир Стармер и Емануел Макрон во онлајн формат. Темите биле противвоздушна одбрана, енергетска издржливост, санкции, преговарачки процес и безбедносни гаранции. Зеленски повторно побара побрзи чекори за енергетската инфраструктура и ПВО, а од украинската страна беше посочено дека половина од нов пакет за ПВО веќе пристигнал два дена претходно.
Во исто време, денешната слика од Киев беше обележана и со европските противречности. Ројтерс наведува дека годишнината се одржа во сенка на несогласувања меѓу европските партнери, откако Унгарија го задржала ветото за нов пакет санкции против Русија и заем од 90 милијарди евра за Украина. Токму затоа церемонијалниот дел во Киев и состаноците зад затворени врати имаа двојна функција: јавно покажување единство и паралелно притискање за конкретни одлуки за финансии, санкции и безбедност.
Дополнителна аналитичка нишка е контрастот меѓу силната европска институционална и регионална поддршка во Киев и отсуството на шефови на големи западни влади на самото место, што Ројтерс го бележи како разлика во однос на претходни годишнини. Тоа не ја намалува симболиката на денот, но покажува дека фокусот се поместува од „големи гестови“ кон потешки разговори за преговори, санкции и гаранции, особено во период кога се спомнуваат нови дипломатски формати во наредните денови.
Затоа денешните случувања во Киев може да се читаат како трослојна порака: Украина не дозволува годишнината од војната во Украина да стане само ден на жалост, туку ја користи како ден на политичко позиционирање; Европа ја претвора својата поддршка во видливо присуство, но и натаму се соочува со внатрешни блокади; а украинското раководство ја врзува меморијата за загинатите директно со барањата за ПВО, енергетика, санкции и место на Европа во преговарачкиот процес.