Skip to content
Убиството на Немесио Осегера Сервантес, попознат како „Ел Менчо“, означи еден од најтешките удари на мексиканските власти против нарко-картелите во последните десет години.
Неговата смрт предизвика бран насилство – палежи, блокади и напади врз државен имот во неколку градови, додека лојалистите се обидуваа да ја демонстрираат моќта на организацијата која со години се сметаше за една од најбруталните во земјата.
Сепак, ликвидацијата на водачот не значи крај на системот. Денес, картелот „Нова генерација Халиско“ (CJNG) има финансии, логистика и оружје што му овозможуваат да дејствува помоќно од локалните безбедносни сили во одредени делови на Мексико.
Оружје од „Железната река“
Една од клучните причини за милитаризацијата на картелот е постојаниот проток на оружје од Соединетите Американски Држави. Истрагата на CBC News проценува дека помеѓу 200.000 и 500.000 огнено оружје се шверцува од САД во Мексико годишно – феномен што аналитичарите го нарекуваат „железна река“, според CNBC.
Оружјето се купува легално преку посредници, а потоа завршува во рацете на криминални групи. Меѓу запленетите предмети се полуавтоматски пушки и тешки митралези со калибар .50, способни да продираат оклопни возила. Таквото оружје му овозможува на CJNG да спроведува отворени вооружени конфликти, да користи оклопни „нарко-возила“ и да воспостави контрола врз териториите.
Парите од трговијата со кокаин, метамфетамин и фентанил на американскиот пазар се враќаат во Мексико – заедно со софистицирана опрема. Ова создава затворен круг на финансирање на насилство.
Од шверцери до хибридни паравоени групи
За разлика од постарите картели, кои беа фокусирани на трговија со дрога, CJNG разви хиерархиска структура слична на воена формација. Покрај трговијата со дрога, картелот заработува пари од изнуда, киднапирања и контрола на локалните економии. Регрутира млади луѓе од сиромашните региони, а корупцијата во институциите дополнително го поткопува одговорот на државата.
Аналитичарите на Атлантскиот совет предупредуваат дека картелите сè повеќе личат на „нарко-мултинационални корпорации“ – хибридни субјекти кои комбинираат организиран криминал, паравоена сила и терористички методи, пишува Атлантскиот совет. Нивната способност да се прилагодат на новите технологии станува одлучувачки фактор.
Украина како лабораторија за беспилотни летала
Особено загрижувачка е забрзаната адаптација на беспилотните летала FPV (гледање од прво лице) – евтини, брзи летала што можат да носат експлозиви и прецизно да погодат цел. Атлантскиот совет вели дека картелите го следат развојот на вакви системи во Украина, каде што беспилотните летала FPV станаа клучно оружје во војната против Русија.
Според францускиот весник Intelligence Online, мексиканските и украинските служби истражувале наводи дека некои мексикански државјани се обратиле до Меѓународната легија во Украина под лажни идентитети за да стекнат борбено искуство во летање со беспилотни летала FPV.
Во статијата се тврди дека некои Мексиканци и Колумбијци кои пристигнале во Украина покажале необичен интерес за летање со беспилотни летала, занемарувајќи ја секоја друга обука.
Меѓу нив е лице под псевдонимот Агила-7, мексикански волонтер регистриран во март 2024 година под лажен салвадорски идентитет.
Претставувајќи се како хуманитарец, тој се приклучил на единица странски волонтери, а потоа завршил целосна обука во Лавов.
Украинските инструктори ги забележаа неговите високи квалификации: познавање на аналогни предаватели, способност за идентификување на „слепи точки“ за уреди за термичко снимање и слично.
Понатамошната истрага откри дека тој служел во мексиканската единица за специјални сили GAFE, елитна формација обучена за герилски тактики, операции против бунтовници и употреба на модерно оружје, вклучувајќи беспилотни летала.
Некои поранешни борци на GAFE подоцна се приклучија на екстремно насилниот картел Лос Зетас, кој беше основан од дезертери од истата единица.
Според европски безбедносен извор вклучен во проверките на идентитетот на словачката граница, најмалку тројца поранешни борци поминале низ меѓународни единици користејќи панамски и венецуелски документи. Се верува дека некои од овие лица поминале и низ приватни воени компании кои дејствувале како фронтови.
Во последниве години, украинското бојно поле стана „лабораторија“ за иновации: од евтини комерцијални беспилотни летала со експлозиви, преку употреба на вештачка интелигенција за заклучување на целта, до системи со оптички кабли отпорни на блокирање. Технологијата што првично беше импровизација сега се произведува на индустриско ниво.
За картелот, ова значи прескокнување години развој. Беспилотното летало FPV може да чини неколку стотици долари, но е способно да уништи цел вредна милиони. Во западно Мексико веќе се снимени снимки од напади со беспилотни летала врз сопернички позиции, додека „нарко-тенковите“ се опремени со заштитни кафези – глетка што потсетува на адаптациите видени на украинскиот фронт.
Закана што ги преминува границите
Атлантскиот совет предупредува дека понатамошната милитаризација на картелот би можела да ја загрози американската безбедност, особено по должината на границата. Во сценарио на ескалација, беспилотните летала FPV би можеле да бидат насочени не само против сопернички групи, туку и против инфраструктурата или безбедносните сили.
Затоа експертите повикуваат на зајакнување на разузнавачката соработка меѓу САД, Мексико и Украина, инвестиции во системи против беспилотни летала и построга контрола на синџирите на снабдување на компоненти што се користат за производство на беспилотни летала.