Skip to content
Унгарскиот премиер Виктор Орбан отвори нова дипломатска формула во спорот меѓу Будимпешта и Брисел околу помошта за Украина: ЕУ прво да испрати мисија за утврдување факти за состојбата на нафтоводот „Дружба“, а потоа да се отвори простор за деблокада на европското финансирање за Киев.
Во суштина, станува збор за обид енергетскиот спор повторно да се претвори во политички лост во преговорите за воената и финансиската поддршка за Украина. Предлогот е во мисијата да учествуваат и експерти предложени од Унгарија и Словачка, со што Будимпешта и Братислава би добиле директна улога во проценката на состојбата на клучната инфраструктура.
Клучниот проблем е што прашањето за европската помош за Киев повторно се врзува со прекинот на протокот на нафта преку „Дружба“. Во изминатите денови Унгарија блокираше нови санкции против Русија и заем за Украина, повикувајќи се на застојот на испораките, додека од украинска страна се посочува дека нафтоводот сè уште не е целосно саниран по оштетувањата од напади кон крајот на јануари.
Тука се гледа суштината на спорот: едната страна зборува за воени оштетувања и технички ограничувања, а другата ја турка тезата дека станува збор и за политичка одлука. Со тоа спорот околу една инфраструктурна рута прераснува во поширок европски политички притисок, во момент кога Унијата се обидува да одржи единствен фронт околу поддршката за Украина.
Во оваа позадина, од Брисел веќе има пораки дека договорите за финансиска помош мора да се почитуваат и дека државите-членки не смеат да ја поткопуваат довербата во колективно донесени одлуки. Тоа значи дека „Дружба“ повеќе не е само енергетска тема, туку тест за тоа до каде може да оди една членка на ЕУ во условување на заедничката политика кон Украина.
Случајот е важен и за регионот, бидејќи покажува како енергетската инфраструктура во услови на војна станува валута во политички пазарења. Кога нафтоводот се претвора во аргумент за блокирање санкции и кредити, европската безбедност веќе не зависи само од цевки и пумпи, туку и од политичката волја да не се тргува со заедничките одлуки.