Овој леден брег A23a беше најголем во светот, сега му остануваат недели

Ледениот брег A23a, некогаш најголем на планетата, во првите денови на март 2026 влезе во последната фаза од своето 40-годишно „патување“, распаѓајќи се во потопли води на Јужниот Атлантик, далеку од антарктичките мразови, поради што научниците очекуваат да исчезне во рок од неколку недели.

Приказната почнува во 1986 година, кога A23a се откорнал од ледената полица Филхнер во Веделовото Море. Наместо веднаш да се распрсне во океанот, огромната санта се насукала на морското дно и останала „закована“ повеќе од три децении, сè додека во 2020 не се појавиле јасни знаци дека повторно се ослободува и почнува да се движи со струите.

Неговото движење не било праволиниско, туку непредвидливо. A23a минувал низ таканаречената „алеја на ледени брегови“, се вртел во голем океански вртлог кај Јужните Оркниски Острови и подоцна се приближувал до Јужна Џорџија, каде што повторно се забавил и се задржал во подрачје со плитки подводни форми. Токму ваквите „заглавувања“ се дел од причината зошто овој леден брег преживеал толку долго во споредба со други гигантски санти.

Потоа дојде наглиот пресврт: она што со години изгледало стабилно, во една година почна да се распаѓа забрзано. Според опишаните следења, A23a во првата половина на 2025 значително се намалил, изгубил дел од „титулата“ најголем, а во летото и есента механичките сили над подводни гребени и потоплите води го распарчувале на големи сегменти што добивале и свои ознаки.

Клучната причина зошто крајот сега изгледа неизбежен е температурата и структурата. Во февруари A23a поминал стотици километри за кратко време и влегол во подрачја со површинска температура на морето близу 10°C, каде што топењето и кршењето се забрзуваат. Паралелно, NASA опиша дека на површината се појавуваат сини „езерца“ од топена вода и знаци на протекување, што го ослабува мразот одвнатре и ја забрзува дезинтеграцијата.

За научниците, A23a не е само спектакл туку и мерен случај: „патувачка лабораторија“ што покажува како се однесуваат огромни ледени маси кога одат кон потопли услови. Има и практична граница на следење: американскиот Национален леден центар именува и следи антарктички ледени брегови што се над одреден праг по големина, па како што A23a се смалува, ќе излезе и од системите за рутинско мониторирање, исто како што исчезнува и физички.