Локални избори во Србија: Гласање на 10 места за промени во земјата или за статус кво

Денеска граѓаните на Србија излегуваат на делумни локални избори во 10 општини: Аранѓеловац, Бајина Башта, Бор, Кладово, Књажевац, Кула, Лучани, Мајданпек, Севојно и Смедерево Паланка.

Иако нашироко се сметаат за сеизмограф на политичките превирања во земјата, денешните локални избори треба да дадат недвосмислен одговор само на едно прашање – кој ќе ги води локалните самоуправи во еден град и девет општини во следните четири години.

Ова не значи дека не се очекуваат потреси на политичкиот терен, бидејќи одењето на гласачките места во 2025 година покажа дека изборната борба на локално ниво може да стане неизвесна.

Владејачката коалиција околу Српската напредна партија (СНС) до 2024 година освои претежно убедливи победи.

Сепак, од падот на балдахинот во Нови Сад на 1 ноември и вклучувањето на студентите во антивладините протести, поддршката за СНС и нејзините партнери се намалува, што го покажуваат резултатите од локалните избори во 2025 година во Мионица, Неготин, Сечње, Заечар и Косјериќ.

Во недела, на 29 март, жителите на Аранѓеловац, Бајина Башта, Бор, Кладово, Књажевац, Кула, Лучан, Мајданпек, Севојно и Смедерево Паланка ќе излезат на гласачки места.

Во изборната трка против владејачката Српска напредна партија (СНС), студентите, кои минатата година исто така артикулираа политички барања, вклучително и вонредни избори, повторно учествуваат.

Кампањата пред последните избори беше обележана со „јасна нееднаквост на учесниците, високи тензии, проследени со притисоци, инциденти и бескрупулозна негативна кампања“, се заклучоците од извештајот на организацијата Црта, која ги следи изборите.

Владата ги збиени редовите, опозицијата помалку хомогена

Претставниците на владата на сите десет места се појавуваат на една листа со слично име.

Како и многу пати досега, името на претседателот Александар Вучиќ е прво на списокот, потоа името на градот, со додаток: „Нашето семејство“: Александар Вучиќ, Кула, нашето семејство или Александар Вучиќ, Лучани, нашето семејство.

Во сите локалитети, Српската напредна партија оди на избори во коалиција со своите партнери, што не беше секогаш случај во локалната област, каде што формираше сојузи по денот на изборите.

Во опозицискиот табор, ситуацијата е помалку хомогена.

Постојат неколку варијанти за излегување на гласање – студентите и опозицијата заедно, студентите и опозицијата одделно, студентите само со поддршка од опозицијата, која не излегува на гласање, и сето тоа со бројни групи граѓани, вообичаени во локалната политика.

Анализата на Crta ја истакнува проблематичната улога на одредени набљудувачки мисии кои беа акредитирани за следење на изборите.

„За прв пат, присутни се и странски набљудувачки мисии, целосно непознати за домашната јавност, но познати на меѓународните здруженија за набљудување, кои веќе ги етикетираа како „лажни набљудувачи““, наведува Crta.

Тие служат за „негирање на изборни нерегуларности во корист на авторитарните влади“, додаде таа.

Како пример, тие наведуваат двајца акредитирани набљудувачи од САД, „кои беа евидентирани во базата на податоци за лажни набљудувачи на меѓународната асоцијација EPDE (Европска платформа за демократски избори) и се појавија на локалните избори минатата година во Грузија“.

Локални избори во 2025 година

Локалните избори во Неготин, Мионица и Сечње, кои се одржаа во ноември 2025 година, беа обележани со голема излезност, бројни инциденти и поплаки од набљудувачи за неправилности на и во близина на гласачките места.

Набљудувачите посочија на купување гласови, водење паралелни листи, па дури и напаѓање на нивните членови.

Иако Европската Унија, исто така, побара „брза и транспарентна истрага“ за сите настани и инциденти, немаше правен епилог.

Владејачката коалиција победи на сите три места, но со помал процент на гласови отколку на претходните избори.

Во исто време, студентите за прв пат влегоа во локалното собрание во Мионица.

Шест месеци претходно, гласањето се одржа во Заечар и Косјериќ.

Владејачката Српска напредна партија (СНС) во Косјериќ тесно ја победи опозициската листа поддржана од студентите и има уште еден мандат во собранието.

Во тој период, Заечар со месеци е во политичка неизвесност.

Градот го води привремено тело бидејќи собранието сè уште не е конституирано бидејќи Високиот суд, постапувајќи по жалбата на опозицијата, ги поништи мандатите на советниците во два наврати.