Скандал во ОН, од хрватската мисија исчезнале 750.000 долари

Хрватската мисија при Обединетите нации во Њујорк се најде во центар на меѓународен скандал, откако американските власти објавија дека поранешна вработена е обвинета дека преку лажни фактури и двојни исплати незаконски извлекла околу 750.000 долари од сметките на дипломатското претставништво. Осомничената, Рената Супина-Салтус, беше уапсена на 1 април и изведена пред суд во Конектикат, а американското обвинителство ја товари за измама преку електронски комуникации и за две дела перење пари.

Според обвинението, таа од јули 2017 до ноември 2023 работела на финансиско-административни работи во хрватската мисија и токму преку пристапот до системот за плаќања ја спроведувала шемата. Едниот модел бил двојно плаќање на вистински фактури, при што една исплата одела кај легитимен добавувач, а втора иста сума завршувала на нејзини лични сметки. Вториот модел бил уште потежок: креирање лажни фактури, понекогаш и за непостоечки фирми, по што парите повторно се префрлале на сметки под нејзина контрола.

Случајот не го открила американска истрага од нула, туку внатрешна контрола на хрватското Министерство за надворешни и европски работи. Министерството соопшти дека неправилностите биле утврдени со вонреден внатрешен надзор, по што вработената добила отказ кон крајот на 2023 година, а потоа бил известен УСКОК. Од Загреб велат дека државата е жртва во постапката и дека обесштетувањето сега ќе се бара во рамки на американскиот процес.

Токму тука почнува и пошироката слика на скандалот. Хрватските медиуми објавија дека трагите почнале да излегуваат на површина кога во мисијата бил воведен нов сметководствен систем и кога се појавиле несовпаѓања меѓу заведени и реално платени обврски. Дел од медиумските извештаи, повикувајќи се на обвинителните документи, тврдат и дека парите биле трошени за школарина, патувања, хотели и шопинг, што на случајот му дава уште потежок политички товар: не станува збор само за кражба од буџет, туку за удар врз довербата во држава што требало да ја претставува Хрватска во ОН.

За владата во Загреб ова е двоен проблем. Прво, затоа што измамата, според наводите, траела речиси шест години во едно од најчувствителните претставништва на земјата. Второ, затоа што скандалот избувна во САД, со американско обвинение, апсење и судска постапка, што значи дека приказната повеќе не е само хрватска внатрешна афера, туку дипломатска срамота со меѓународен печат. Иако институциите сега се обидуваат да покажат дека токму тие ја откриле злоупотребата, прашањето останува исто: како толку долго никој не забележал дека парите одат на погрешна адреса.