Зошто се плашиме од црните мачки?

Црна мачка ви го пресекува патот. Некој веднаш застанува, друг се врти назад, а трет верува дека денот веќе му тргнал наопаку. Иако нема никаква научна основа за ваквото верување, стравот од црните мачки опстојува со векови. Но како едно сосема обично животно станало симбол на несреќа, вештерство и мрачни сили?

Денес црните мачки се неизоставен дел од декорациите за Ноќта на вештерките, покрај тиквите, духовите и вештерките. Сепак, зад нивниот мистериозен имиџ се крие историја во која суеверијата имале вистински последици, не само за животните, туку и за луѓето.

Во древниот Египет биле обожувани, во средновековна Европа станале симбол на злото

Пред да бидат поврзувани со несреќа, мачките имале сосема поинаков статус.

Во древниот Египет биле особено ценети и поврзувани со божицата Бастет, која се сметала за заштитничка на домот, семејството и благосостојбата.

Но во делови од средновековна Европа нивната репутација постепено се менувала.

Според Природонаучниот музеј во Лос Анџелес, негативните верувања за црните мачки особено се ширеле од 13 век, кога сè почесто се појавувале приказни за ѓаволот што го презема нивниот облик.

Во 1233 година папата Григориј IX го издал документот Vox in Rama, во кој се опишувале наводни еретички обреди, вклучително и сцени со црна мачка.

Иако документот не претставувал општа наредба за прогон на мачките, ваквите претстави дополнително придонеле за поврзувањето на животните со злото и вештерството.

Со текот на времето се прошириле приказни дека вештерките можат да се претворат во мачки или дека црните мачки им служат како нивни таинствени помошници.

Како настанало верувањето дека црна мачка носи несреќа?

Во период кога болестите, природните непогоди и необјаснивите настани често се толкувале преку натприродни сили, мачките станале лесна цел на човечкиот страв.

Нивното тивко движење, ноќните навики и очите што светкаат во темнина дополнително ја поттикнувале фантазијата.

Ако човек верувал дека вештерка може да се претвори во животно, тогаш средбата со црна мачка во темна улица можела да изгледа како злокобен знак.

Така постепено се развило суеверието дека мачката што ќе ви го пресече патот најавува несреќа.

Приказната се пренесувала од генерација на генерација, а подоцна ја зацврстиле литературата, филмовите и популарната култура.

Она што започнало како средновековен страв, со текот на времето станало дел од секојдневните народни верувања.

Во некои земји црната мачка е симбол на среќа

Интересно е што црните мачки не се сметале за лош знак насекаде.

Во делови од Велика Британија, особено во шкотската традиција, појавувањето црна мачка пред домот се толкувало како најава за благосостојба.

Во јапонските народни верувања црните мачки можат да се поврзуваат со среќа и заштита.

Така истото животно во една култура се смета за предвесник на несреќа, а во друга за симбол на добра судбина.

Ова покажува дека бојата на крзното нема никаква врска со среќата или несреќата. Значењето што ѝ се припишува е создадено од човечките обичаи и традиции.

Суеверието и денес може да има последици за мачките

Иако денес повеќето луѓе ги доживуваат овие приказни како дел од фолклорот, негативните претстави за црните мачки не исчезнале целосно.

Истражување објавено во 2013 година, спроведено во две американски засолништа, покажало дека црните мачки во набљудуваниот примерок подолго чекале на вдомување отколку мачките со други бои на крзното.

Поново истражување од 2026 година покажало дека испитаниците ги оценувале црните мачки како помалку привлечни за вдомување кога ги гледале на фотографии.

Но истражувачите не утврдиле дека суеверието е главната причина.

Едно од можните објаснувања е дека на фотографиите потешко се препознаваат изразите на лицето кај мачките со темно крзно.

Овие резултати не значат дека сите црни мачки потешко наоѓаат дом, но покажуваат дека дури и обичната боја на крзното може да влијае врз човечката перцепција.