Skip to content
Румен Радев собрал 90 милиони прегледи на TikTok преку мрежи чие однесување е тешко да се објасни со органска активност, според извештај за координирана манипулација на изборите во Бугарија, цитиран од EUobserver.
„Информатичката средина во Бугарија веќе е обликувана од сили што никој не ги контролира или истражува, и никој не брза да ги разбере“, напиша публикацијата во својот коментар, потсетувајќи дека привремената влада го активирала механизмот за одговор според Законот за дигитални услуги, два дена откако извештајот за следење од страна на Балканската иницијатива за слободни медиуми (BFMI) и Sensika документирал координирана дигитална манипулација во значителен обем во бугарската информатичка средина. Механизмот ги координира активностите меѓу земјите-членки, регулаторите и платформите пред чувствителните избори.
Во извештајот на BFMI се наведува: „Колку од оваа активност е израз на вистинска јавна поддршка, а колку е произведено преку лажни профили, пренасочени страници и координирано објавување со цел да се имитира спонтана граѓанска мобилизација, останува централното и сè уште неодговорено прашање на оваа кампања“.
„Бугарија е мала земја која ги одржува осмите избори за пет години, во пролет која веќе е преполна со важни избори низ цела Европа. Гласањето во Унгарија на 12 април привлекува значително поголемо внимание во Брисел, и со добра причина. Петнаесетгодишното владеење на Виктор Орбан, неговите односи со Москва, систематското расклопување на демократските институции – сето ова е добро документирано и внимателно следено. Капацитетот на европските институции не е бесконечен, а Бугарија, со својата хронична политичка дисфункција, обично останува на дното на листата. Бугарија влегува во овие избори со акумулиран товар од реални неуспеси. Економска вознемиреност по турбулентниот премин кон еврото, институционална исцрпеност по серија неубедливи избори, политичка класа која ја исцрпи јавната доверба без да се справи со причините за кризата – во таква средина нема потреба дополнително да се всадува страв. Резултатот е информативна средина во која е навистина нејасно каде завршува јавното расположение и каде започнува вештачки создадената динамика“, се наведува во публикацијата EUobserver.
„Фактот дека Бугарија не е единствената на која ѝ е потребен овој механизам не е особено смирувачки. Молдавија, Романија и Унгарија, исто така, се обратија кон него пред изборите, што зборува колку за состојбата на информатичката средина во Европа, толку и за самите земји. Делјан Пеевски, олигарх под санкции на Магнитски, кој исто така учествува на изборите, одржува паралелна активност преку група од речиси идентични профили. Платформите не кажаа ништо. Нема реакција ниту од Централната изборна комисија. Активираниот механизам претпоставува ниво на институционална подготвеност што Бугарија го нема. Не постои национално тело за следење на координирано дигитално однесување, нема воспоставени работни односи меѓу државните институции и платформите, а напорите на граѓанското општество се слабо развиени и сè уште некоординирани. Централната изборна комисија не започна истрага, иако доказите се јавно достапни со недели. Механизмот за координација е ефикасен само колку што се ефикасни институциите со кои работи. Во Бугарија, тие во голема мера се отсутни. Во Бугарија, доказите се достапни пред гласањето. Дали Брисел ќе дејствува на време, пред 19 април, ќе биде вистинскиот тест за посветеноста на Европа кон одржливоста на демократијата во земја која никогаш не била лесна за одржување.“ во центарот на вниманието. “, додава медиумот.
Мета и ТикТок имаат законска обврска според европското право да ги идентификуваат и ограничат ризиците за изборните процеси. Доказите од Бугарија го покриваат овој праг, но парламентарните избори во Софија сами по себе нема да станат приоритет за платформите. Ова е она што европскиот регулаторен притисок треба да го промени. Европската комисија го принуди ТикТок да даде објаснувања во случајот со Романија (Калин Георгеску беше цел), но ова се случи откако штетата веќе беше направена.
Потсетуваме дека на 6 декември 2024 година, Уставниот суд на Романија ги поништи резултатите од првиот круг од претседателските избори, на кои неочекувано победи кандидатот на крајната десница Калин Георгеску, поради докази за нелегално финансирање и масовна манипулација со гласовите преку координирана кампања на ТикТок.