Грција истражува како воен морски дрон завршил кај Лефкада

Грција истражува како воен морски дрон завршил во морска пештера кај Лефкада, откако локални рибари го забележале црното беспилотно пловило со мотор што сè уште работел, го извлекле до пристаништето Василики, а потоа грчките служби го презеле за детална проверка на неговото потекло, содржина и можна мисија.

Случајот веднаш предизвика безбедносно внимание, бидејќи не станува збор за обично пловило, туку за морски дрон со воени карактеристики. Грчките власти проверуваат како ваков систем се појавил во Јонското Море, далеку од Црното Море, каде Украина и Русија во последните години интензивно користат беспилотни пловила во воени операции.

Според првичните информации од грчки и меѓународни извори, пловилото потсетува на украинските морски дронови од типот MAGURA, кои се користат за извидување и напади врз поморски цели. Сепак, грчките власти засега не објавија конечна техничка потврда за неговиот модел, потекло или оператор, па сите заклучоци остануваат под истрага.

Најчувствителен дел од случајот е можната експлозивна содржина. Дел од меѓународните извештаи наведуваат дека во пловилото биле пронајдени детонатори, а некои извори тврдат дека дронот можеби бил наполнет со експлозив. Грчките специјалисти за експлозиви затоа пристапиле внимателно, со демонтажа на системите, отстранување батерии и проверка на механизмите.

Локацијата дополнително ја засилува мистеријата. Дронот бил пронајден кај ’ртот Дукато, во близина на Василики, во тешко пристапен дел од брегот. Фактот дека бил во морска пештера и дека моторот сè уште работел отвора две можни насоки: дали пловилото таму завршило случајно, по дефект или губење контрола, или било дел од операција што не била довршена.

Едно од сценаријата што се разгледуваат е можна врска со напади врз бродови поврзани со руската „сенковита флота“, која се користи за транспорт на руска нафта и за заобиколување на западните санкции. Тоа засега не е потврден заклучок, туку истражна насока, но самото појавување на вакво пловило во грчки води покажува колку војната во Украина може да создава ризици и подалеку од Црното Море.

Грчките служби го третираат случајот како сериозен безбедносен инцидент. Во проверките се вклучени крајбрежната стража, вооружените сили и безбедносните структури, а пловилото треба да биде анализирано за навигациска опрема, комуникациски систем, можен експлозивен товар, траекторија и технички карактеристики.

Морските дронови станаа едно од највидливите оружја на новата поморска војна. Тие се помали и поевтини од класичните воени бродови, но можат да носат експлозив, да се движат брзо, да се управуваат од далечина и да погодат многу поскапи цели. Токму затоа нивното можно појавување кај грчки остров не е само техничка вест, туку предупредување за нов тип ризик во европските мориња.

За Грција, ова е особено чувствително. Земјата има долг туристички брег, важни пристаништа, силна трговска флота и поморски рути што се дел од пошироката медитеранска безбедносна слика. Ако истрагата потврди дека дронот бил вооружен или подготвен за напад, случајот ќе отвори дополнителни прашања за надзорот на морските рути и заштитата на цивилните зони.

Засега најважно е да се задржи претпазлива формулација: грчките власти истражуваат, потеклото не е целосно потврдено, а целта на пловилото останува отворено прашање. Но самото откритие кај Лефкада покажува дека современите војни повеќе не остануваат затворени во фронтови и граници, туку можат да испливаат и во морска пештера на туристички остров.