Skip to content
Иран соопшти дека испратил одговор на американскиот предлог за завршување на војната, во момент кога тензиите околу Ормускиот Теснец повторно растат и кревкото примирје се тестира со нови безбедносни инциденти во регионот. Одговорот на Техеран е доставен преку Пакистан, кој посредува во разговорите меѓу двете страни.
Според иранската државна агенција ИРНА, првата фаза од разговорите треба да се фокусира на прекин на непријателствата, додека посложените прашања, меѓу кои и иранската нуклеарна програма, би останале за подоцнежна фаза. Иранската страна во одговорот посебно инсистира на безбедноста на пловидбата во Персискиот Залив и Ормускиот Теснец, клучен морски премин за светската енергетска трговија.
Американскиот предлог, според повеќе извори запознаени со разговорите, предвидува привремена рамка што би требало да го запре конфликтот, да овозможи безбедно движење низ Ормускиот Теснец и да отвори простор за пошироки преговори. Вашингтон сака брзо стабилизирање на пловидбата, бидејќи блокадите, нападите и заканите во теснецот веќе предизвикаа потреси во нафтените пазари, транспортот и регионалната безбедност.
Иран, пак, се обидува да ја задржи преговарачката тежина токму преку Ормускиот Теснец. За Техеран, контролата врз оваа морска артерија е едно од малкуте средства со кои може да врши притисок врз САД и сојузниците во регионот. Затоа иранскиот одговор не се чита само како дипломатски документ, туку како порака дека пловидбата, безбедноста и поширокиот крај на војната мора да се третираат како поврзани прашања.
Кризата дополнително се усложни откако во повеќе заливски земји беа пријавени дронови и безбедносни инциденти. Обединетите Арапски Емирати и Кувајт соопштија дека пресретнале беспилотни летала, а во близина на Катар беше пријавен напад што предизвикал пожар на брод. Таквите инциденти покажуваат дека примирјето, иако формално постои, останува исклучително кревко.
Најголемата пречка останува редоследот на преговорите. САД сакаат договорот да го отвори патот и за разговори за иранската нуклеарна програма, додека Техеран настојува прво да се разговара за прекин на војната, безбедноста на пловидбата и гаранциите за регионот. Тоа значи дека двете страни можеби се приближуваат кон разговори, но не и кон лесен договор.
Ормускиот Теснец е причината поради која оваа криза одамна не е само американско-ирански судир. Низ овој премин минува голем дел од светската трговија со нафта и течен природен гас, па секое затворање, ограничување или напад врз бродови веднаш се претвора во глобален економски проблем. Затоа и регионалните посредници, меѓу кои Пакистан и Катар, се обидуваат да спречат ново разгорување на конфликтот.
Одговорот на Иран може да биде прв чекор кон договор, но може и да стане нова точка на судир ако Вашингтон оцени дека Техеран купува време или одбива да ја отвори нуклеарната тема. Во меѓувреме, секој дрон, секој напад врз брод и секоја нова закана околу Ормускиот Теснец го намалуваат просторот за дипломатија.