„Албанија не е на продажба“: илјадници излегоа во Тирана против проектот на Кушнер

Илјадници граѓани излегоа на улиците на Тирана на масовен протест против контроверзниот луксузен туристички проект поврзан со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп.

Под слоганот „Албанија не е на продажба“, демонстрантите побараа запирање на проектот, поголема транспарентност и заштита на природното наследство на земјата. Протестот прераснува во една од најголемите граѓански мобилизации во Албанија во последниот период.

Спорниот проект се планира во близина на Вјоса-Нарта, еколошки чувствителна крајбрежна зона во јужна Албанија. Регионот е познат по мочуришта, лагуни и живеалишта на заштитени видови, меѓу кои фламинга, фоки и морски желки. Токму фламингото стана симбол на протестите, поради што дел од демонстрантите движењето го нарекуваат и „Фламинго револуција“.

Според Reuters, проектот е поврзан со инвестициската фирма Affinity Partners на Џаред Кушнер и предвидува изградба на луксузен туристички комплекс на албанскиот брег. Противниците тврдат дека станува збор за проект што може да нанесе сериозна штета врз природата, јавниот простор и локалните заедници.

Демонстрантите сметаат дека проблемот не е само еколошки. За нив, проектот е симбол на поширок модел во кој стратешки делови од крајбрежјето се отвораат за големи странски инвеститори без доволно јавна дебата, транспарентност и заштита на интересите на граѓаните.

На протестите можеа да се видат транспаренти со пораки против продажба на земјиштето, уништување на природата и претворање на албанскиот брег во простор за ексклузивен туризам достапен само за најбогатите. Дел од демонстрантите бараат и оставка од премиерот Еди Рама, кого го обвинуваат дека ги фаворизира големите инвеститорски проекти на сметка на јавниот интерес.

Албанската влада, пак, тврди дека проектот ќе ја модернизира туристичката понуда на земјата и ќе донесе инвестиции, работни места и меѓународна видливост. Премиерот Рама во изјава за Reuters порача дека Албанија ќе продолжи со плановите за развој на луксузниот туризам, но дека проектот ќе мора да ги почитува еколошките стандарди и законските процедури.

Сепак, довербата на јавноста е разнишана. Еколошките организации и локалните жители предупредуваат дека Вјоса-Нарта е едно од најчувствителните природни подрачја на албанскиот брег и дека секоја голема градба може трајно да го наруши екосистемот.

Дополнителна тензија предизвика поставувањето огради и бодликава жица околу делови од локацијата, како и судири меѓу демонстранти, приватно обезбедување и полицијата. Reuters објави снимки од протестирачи покрај оградена зона во Звернец, што дополнително го засили незадоволството во јавноста.

Контроверзноста околу проектот има и поширока политичка димензија. Европската комисија веќе подолго време ја следи состојбата со владеењето на правото, транспарентноста и заштитата на животната средина во земјите кандидати за членство во ЕУ. Во случајот со Албанија, токму големите инвестициски проекти на заштитени или чувствителни подрачја можат да станат тест за институционалната одговорност.

Проектот на Кушнер не е изолиран случај во регионот. Неговите инвестициски планови во Балканот претходно предизвикаа контроверзии и во Србија, каде што проект за луксузен комплекс во Белград се соочи со силен јавен отпор.

Во Албанија, пак, протестите веќе ја надминаа рамката на едно градилиште. Тие се претворија во поширока порака за тоа кому му припаѓа брегот, кој одлучува за природните ресурси и дали економскиот развој смее да се води без целосна јавна контрола.

За демонстрантите, одговорот е содржан во слоганот што одекнува низ Тирана: „Албанија не е на продажба“.