Skip to content
Секоја вечер во 19 часот демонстрантите се собираат на истиот плоштад во главниот град на Албанија, Тирана, носејќи ги истите симболи и поставувајќи ги истите барања.
Повеќе од три недели континуирани секојдневни протести ја претворија „Револуцијата на Фламинго“ во најголемото протестно движење во Албанија од падот на комунизмот.
Сè започна кога проектот одобрен од владата за изградба на луксузен туристички комплекс во Звернец, заштитена крајбрежна област во јужна Албанија, предизвика протести кои наскоро се претворија во пошироко политичко движење. Фламинго исто така живеат во таа област, што му даде симбол на овој бунт.
Првично мотивирани од еколошките проблеми, протестите се проширија на други барања, вклучително и повици за оставка на премиерот Еди Рама.
Рама ги отфрла тврдењата дека немирите можат да се објаснат исклучиво со незадоволство од домашната политика. Наместо тоа, тој ги гледа протестите како да се одвиваат во рамките на она што тој го нарекува „хибридна војна“, поттикната од надворешни влијанија и дигитална манипулација, пишува во репортажата од Тирана Дојче Веле.
Луксузното одморалиште на Кушнер
Според Рама, контроверзноста привлече меѓународно внимание дури откако беше поврзана со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, кој планира да изгради луксузен туристички комплекс во Звернец.
„Светот се разбуди не поради судбината на лагуната, туку поради името на Џаред Кушнер“, рече Рама на состанокот на парламентарната група на Социјалистичката партија.
Премиерот тврди дека она што го нарекува „дигитален циклон“ овозможило протестите да бидат поттикнати од широк спектар на надворешни актери, вклучувајќи ги противниците на Доналд Трамп, произраелските групи и, вели тој, „дигитални платеници“ финансирани од поединечни држави.
„Идентификувани се актери спонзорирани од државата, вклучително и оние од Иран“, рече тој.
Одгласи на комунистичкото минато на Албанија
Јонила Годоле, експерт за политичка комуникација на Универзитетот во Тирана, верува дека толкувањето на протестите од страна на Рама одразува добро позната комуникациска стратегија: пренасочување на вниманието од барањата на демонстрантите кон наводните сили што стојат зад нив.
„Кога граѓанскиот протест се претставува како ирански, антиизраелски или дело на противниците на Трамп, фокусот се префрла од она што го бараат демонстрантите. Дискусијата се префрла на наводните креатори на протестите – надворешниот непријател“, изјави таа за ДВ.
Годоле верува дека во реториката на Рама може да се препознаат одгласи од комунистичкото минато на Албанија. За време на комунистичкиот период, политичкото несогласување редовно се претставуваше како резултат на дејствијата на непријателски странски сили.
Можат ли алгоритмите да го објаснат протестот?
Професорот и комуникациски теоретичар Артан Фуга верува дека припишувањето на протестите на алгоритмите е мешање на средствата со причината.
Дигиталните платформи, вели тој, можат да го забрзаат ширењето на информациите, но не можат да објаснат зошто граѓаните излегуваат на улиците.
„Алгоритмот е дел од комуникациската средина. Може да го забрза ширењето на пораките, да ги зголеми емоциите и да ја зголеми видливоста. Но, тој не е причина за социјално незадоволство“, изјави тој за ДВ.
Тензиите се градат со години
За многу набљудувачи, пресвртницата не се случи на интернет, туку на плажата во Звернец на 30 мај.
Пред камерите на мобилните телефони и во присуство на полицијата, приватното обезбедување влечеше еден демонстрант по песокот. Видеото брзо се прошири на социјалните медиуми и она што започна како еколошки протест прерасна во поширока национална дебата за моќта, одговорноста и владеењето на правото.
Артан Фуга верува дека овие сцени резонираа со јавноста бидејќи ги разоткриваа тензиите што се градеа во албанското општество со години.
„Тоа беше шокантен момент за албанската јавност“, рече тој. „Таа сцена го разоткри односот меѓу граѓаните и државата, меѓу поединецот и неговите права, како и конфликтот меѓу приватните интереси и јавното добро.“
Повеќе од еколошки протест
Политикологот Бленди Кајсу верува дека протестите укажуваат на многу подлабока криза од спорот околу заштитата на животната средина.
Според него, она што ги обединува демонстрантите не е заедничка идеологија, туку заедничко отфрлање на политичкиот модел во Албанија.
„Сведоци сме на длабока криза на албанскиот демократски модел. Она што ги обединува овие демонстранти денес повеќе не е идеологијата, туку убедувањето дека политичкиот систем повеќе не ги претставува“, изјави тој за ДВ.
Кајчиу верува дека демонстрантите се обидуваат да го вратат јавниот простор за кој веруваат дека постепено е ставен под контрола на тесни политички и приватни интереси.
„Оградата подигната во Звернец стана физичка манифестација на она што многу граѓани веруваат дека им се случило на кабинетот на премиерот, парламентот и политичките партии – дека биле затворени од нивните „сопственици“.“
Надвор од границите на Албанија
Дискусијата веќе стигна до Европската Унија. Во својата најнова резолуција за напредокот на Албанија, Европскиот парламент изрази „сериозна загриженост“ за случувањата во заштитеното подрачје Вјоса-Нарта и повика на итен мораториум за издавање нови дозволи и изведување градежни работи во заштитените подрачја.
Во резолуцијата се наведува дека заштитата на животната средина и владеењето на правото остануваат составен дел од обврските на Албанија е во процес на пристапување кон Европската Унија.
Јонила Годоле верува дека резолуцијата на Европскиот парламент покажува дека европските институции ја препознале еколошката димензија и прашањата поврзани со владеењето на правото во овој спор.
Сепак, тој предупредува дека претставувањето на протестите преку реториката на хибридни закани и странско мешање може да го одвлече меѓународното внимание од демократските барања на демонстрантите кон прашањата за безбедност и стабилност.
„Со години, Европа повикува на зајакнување на граѓанското општество со цел зајакнување на демократијата“, рече таа. „Денес, Албанија има силно граѓанско општество кое се мобилизираше во невидени размери, но меѓународната поддршка за таа мобилизација е многу слаба. Се поставува прашањето дали граѓанското општество е добредојдено само кога е слабо, а не кога станува вистински политички актер.“
