Повеќе ќе чини секое доцнење: Што значи повисоката казнена камата и дали треба повеќе да внимавате да не влезете во минус?

За многумина, информацијата дека Народната банка ја зголеми основната каматна стапка за 0,25 процентни поени можеби звучи како уште една вест од финансискиот свет. Но, од 1 јули таа промена добива многу конкретни последици за секој граѓанин кој доцни со плаќање на обврските.

Од денеска, референтната стапка за пресметка на законската казнена (затезна) камата изнесува 4,25 проценти, наместо досегашните 4 проценти. Промената важи до 31 декември годинава.

Што всушност е казнена камата?

Наједноставно кажано, казнената или затезната камата е „цена за доцнење“.

Ако не платите сметка, кредитна рата, фактура, закупнина или друга парична обврска во рокот што е договорен или законски определен, доверителот има право да пресметува казнена камата за секој ден доцнење.

Тоа не е истата камата што ја плаќате за кредит во банка. Таа се активира дури кога ќе задоцните со плаќањето.

Зошто сега се зголеми?

Народната банка на 16 јуни ја зголеми основната каматна стапка на 4,25 проценти.

Законот за облигационите односи предвидува дека референтната стапка за казнената камата се усогласува двапати годишно – на 1 јануари и на 1 јули. Затоа денеска стапи во сила новата референтна стапка од 4,25 проценти.

Дури и ако Народната банка повторно ја промени основната камата во следните месеци, казнената камата нема повторно да се менува сè до следната законска корекција, односно на 1 јануари 2027 година.

Дали тоа значи дека кредитите веднаш поскапуваат?

Не нужно.

Каматите на кредитите зависат од договорот со банката, дали се фиксни или променливи и од условите што ги утврдува секоја банка.

Она што сигурно се менува е законската основа за пресметка на казнената камата, односно ќе биде поскапо ако доцните со плаќањето на некоја парична обврска.

Што значи ова за граѓаните?

Практичната порака е едноставна: вреди повеќе да се внимава роковите за плаќање да не се пробиваат.

Тоа се однесува на:

• рати за кредити;
• дозволено и недозволено пречекорување на трансакциски сметки, кога по договор или закон се пресметува казнена камата;
• долгови кон комунални претпријатија;
• неплатени фактури;
• обврски утврдени со судски одлуки или извршни постапки.

Колку подолго трае доцнењето, толку повеќе расте и износот што на крајот ќе треба да се плати.

Дали треба да се плашиме од повисоката стапка?

Не.

Зголемувањето од 0,25 процентни поени само по себе не значи драматичен финансиски удар за граѓаните. Но, тоа е уште една причина навреме да се сервисираат финансиските обврски.

Во услови кога цените и натаму го притискаат домашниот буџет, секој ден доцнење може да значи дополнителен трошок што лесно можел да се избегне.