Skip to content
Заедно со шпионските активности, руските разузнавачки служби интензивно развиваат мрежа за регрутирање субверзивци на територијата на Европската Унија.
Олександар ЛЕВЧЕНКО
Италијанските власти открија руска разузнавачка активност насочена кон добивање геопросторни и сателитски разузнавачки технологии на НАТО. Како одговор, Рим донесе одлука да протера двајца вработени во Амбасадата на Руската Федерација – воениот аташе Иван Горбачов и Михаил Астахов, на кои им беа дадени три дена да ја напуштат територијата на земјата. Италијанскиот вицепремиер и министер за надворешни работи Антонио Тајани ги оцени постапките на Москва како употреба на „хибридно оружје“ против Италија и целиот Запад.
Одлуката за протерување на дипломатите е донесена по апсењето на двајца поранешни членови на италијанските разузнавачки служби, кои се обвинети за давање доверливи информации на руски дипломати. Според италијанското обвинителство и карабињерите, уапсените соработувале со вработен во Амбасадата на Руската Федерација во Рим, на кого му дале тајни информации од значење за националната безбедност во замена за паричен надомест.
Италијанската служба за внатрешна безбедност AISI утврди дека руските разузнавачки служби регрутирале поранешни членови на италијанската разузнавачка заедница за да добијат информации за одбранбената индустрија и програмите за воено инженерство на нацијата. Покрај тоа, осомничените се обвинети за давање лични податоци на припадници на контраразузнавачката служба, со што се загрозува спроведувањето на оперативните активности на италијанските безбедносни структури.
Особено загрижувачки е фактот што, според резултатите од истрагата, уапсените лица ѝ доставиле на руската страна информации за системите за сателитско набљудување на НАТО и вселенската геоинформациска инфраструктура. Тоа укажува на целни обиди на Кремљ да добие пристап до критично важните воени технологии на Алијансата.
Овој случај потврдува дека Русија систематски ги користи своите дипломатски мисии како покритие за спроведување разузнавачки активности насочени кон собирање информации во областа на воената технологија, одбраната и високите технологии. Ваквите активности претставуваат директна закана за националната безбедност на Италија и другите земји-членки на НАТО. Откривањето на оваа агенциска мрежа, исто така, ги покажува напорите на руските разузнавачки служби да навлезат во клучните елементи на безбедносниот систем на европските земји и да ги користат собраните информации за спроведување хибридни операции против Алијансата.
Заедно со шпионските активности, руските разузнавачки служби интензивно развиваат мрежа за регрутирање субверзивци на територијата на Европската Унија. Според информации од неколку европски медиуми, преку апликацијата Телеграм се спроведува масовна потрага по лица подготвени да запалат воена опрема на НАТО, критични инфраструктурни објекти и други стратешки цели за паричен надомест.
Регрутирањето е маскирано како огласи за „лесни пари“, „лесни технички работни места“ или „постојан дополнителен приход“. На сторителите им се нудат помеѓу 1.500 и 3.000 американски долари за да извршат диверзии. Според проценките на новинарските истраги, само од почетокот на 2026 година на Телеграм се регистрирани повеќе од 20 милиони вакви пораки. Значителен дел од нарачките се регистрирани на телефонски броеви од Индија, Иран и одредени арапски земји, што ја отежнува нивната идентификација.
Во текот на пролетта и летото 2026 година, активностите на руската мрежа за регрутирање се проширија во земјите од Централна Европа и балтичкиот регион. Руските разузнавачки служби активно регрутираат локално население, мигранти и финансиски ранливи лица преку градските групи за регрутирање на Телеграм и други комуникациски канали. По завршувањето на задачата, парите се исплаќаат во рок од неколку минути преку крипто-паричници или посреднички банкарски сметки, по доставување на видео за диверзија со однапред договорен код.
За да ја прикрие сопствената вмешаност, Кремљ сè повеќе користи тактики со лажно знаме, организирајќи диверзии преку странски државјани или локални извршители. Таквиот пристап им овозможува на руските разузнавачки служби да го отежнат утврдувањето на изворот на нападот, да го намалат ризикот од откривање и да избегнат директна меѓународна одговорност за организирање терористички активности.
Европските безбедносни служби проценуваат дека обемот на руската хибридна кампања е невиден. Фреквенцијата на сериозни инциденти, вклучувајќи палење, вандализам, големи сајбер напади, експлозии и обиди за атентат, веќе надминува еден случај на секои два дена. Масовното ширење на милиони огласи за регрутирање преку Телеграм покажува дека палењето локомотиви во Полска, уништувањето на воената опрема на НАТО во Литванија и шпионските активности во Латвија се елементи на една координирана кампања од страна на Кремљ насочена кон трошење на европскиот безбедносен систем.
Во балтичките држави, активностите на мрежите за регрутирање се првенствено фокусирани на уништување на возила и специјална опрема на НАТО. На сторителите им се исплаќаат приближно 1.500 американски долари за потврдено уништување на воено теренско возило.
Во Полска, во јуни 2026 година, стотици речиси идентични огласи на руски јазик беа регистрирани во регионалните групи на Телеграм во Варшава, Вроцлав и други градови, во кои беше понудена награда до 3.000 американски долари за палење пожари во хуманитарни магацини, канцеларии на политички партии, центри за регрутирање странски волонтери, објекти на железничка инфраструктура, базни станици за мобилни телефони и приватни автомобили со украински регистарски таблички. Софтверот Timestamp Camera беше користен за потврдување на координатите и времето на извршување на задачата.
На почетокот на 2026 година, во Чешка беше разбиена руска агенциска мрежа, која организираше набавка и шверц на електрични запалувачи за детонатори на редовни автобуски линии. Според проценките на органите за спроведување на законот, преку тој канал беше овозможено диверзија против чешката фабрика за беспилотни летала во Пардубице.
Сите горенаведени факти укажуваат дека руските разузнавачки служби сè повеќе ја користат цивилната транспортна инфраструктура, поштенските услуги и дигиталните платформи за организирање саботажни активности на територијата на Европската Унија. Главните потенцијални цели остануваат енергетската инфраструктура, транспортните центри, одбранбените компании и индустриските капацитети. Последиците од ваквите напади можат да предизвикаат не само големи економски загуби, туку и бројни цивилни жртви.
Покрај диверзии и шпионажа, руските разузнавачки служби продолжуваат активно да се мешаат во изборните процеси на европските земји. Според официјалниот извештај на француската агенција за борба против странско дигитално мешање VIGINUM, за време на општинските избори во Франција на 15 и 22 март 2026 година, евидентирана е обемна информативна операција насочена кон поддршка на радикални политички сили лојални на Кремљ.
Според податоците на VIGINUM, руските структури користеле широк спектар на инструменти за дигитално влијание, вклучувајќи создавање фалсификувана информативна содржина, клонирање на официјални веб-страници на локални медиуми и политички кандидати и масовно ширење дезинформации преку социјалните мрежи.
Еден од најимпресивните примери беше кампањата против кандидатот за градоначалник на Париз, Пјер-Ив Бурназел, претставник на централно-десничарската партија Хоризонти. Хакерите направија копија од неговата официјална веб-страница и на социјалната мрежа X раширија монтирано видео со лажни тврдења дека политичарот има намера да го претвори Центарот Жорж Помпиду во голем центар за сместување на мигранти. Самиот Бурназел официјално се обрати до VIGINUM барајќи овој случај да се истражи како пример за странско мешање во изборниот процес.
Воспоставувањето на VIGINUM беше директен одговор на Франција на операцијата MacronLeaks во 2017 година, кога два дена пред вториот круг од претседателските избори, хакерски групи поврзани со руското воено разузнавање објавија голема количина украдена внатрешна кореспонденција од изборниот штаб на Емануел Макрон, по што нејзината содржина беше масовно дистрибуирана преку координирани ботнети.
Најновите истраги на француските безбедносни служби потврдуваат дека руските информациски и психолошки операции добија системски карактер и претставуваат една од клучните долгорочни закани за демократските институции на Европа. Комбинацијата од шпионажа, диверзии, сајбер напади, информациски операции и мешање во изборните процеси укажува дека Руската Федерација спроведува сеопфатна стратегија на хибридно војување насочена кон ослабување на единството на НАТО, поткопување на отпорноста на Европската Унија и уривање на темелите на европскиот безбедносен поредок.
*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина
