Рама: Албанија нема да ја блокира Македонија кога ќе стане членка на ЕУ

Албанскиот премиер Еди Рама изјави дека Албанија нема да го користи правото на вето против Македонија доколку стане членка на Европската Унија пред неа, нагласувајќи дека блокирањето на земјите кандидати не е во согласност со европската идеја.

Рама ја даде изјавата на 11 јули, одговарајќи на прашање на студент од Скопје за време на младински камп во албанското туристичко место Јала. Тој порача дека Албанија нема да поставува вето на ниту една земја и дека има интерес европската интеграција на Македонија да напредува.

Албанскиот премиер оцени дека односите меѓу Македонците и Албанците треба да се засноваат на заемна почит и хармоничен соживот. Според него, и покрај политичките подеми и падови, Албанија го посакува најдоброто за Македонија и нејзината европска перспектива.

Рама повтори дека подолго време се противи на користењето на ветото во процесот на проширување. Тој оцени дека поставувањето блокади пред отворањето или напредувањето на пристапните преговори не претставува европски начин на решавање на несогласувањата.

Изјавата има политичко значење поради брзото напредување на Албанија во пристапниот процес и продолжениот застој на Македонија. Само три дена по настапот на Рама во Јала, на 14 јули, Албанија ги затвори првите три преговарачки поглавја со Европската Унија, кои се однесуваат на науката и истражувањето, образованието и културата и надворешните односи.

Албанија ги има отворено сите 33 поглавја во преговорите со ЕУ, а во мај доби потврда дека ги исполнила привремените мерила во кластерот „Темели“, кој ги опфаќа владеењето на правото, функционирањето на демократските институции, реформата на јавната администрација и економските критериуми.

Тирана постави политичка цел земјата да стане членка на Унијата до 2030 година. Рама во повеќе наврати изјавуваше дека за Албанија не постои алтернатива на европската интеграција и дека земјите кандидати треба постепено да бидат вклучувани во европските институции и процесот на одлучување уште пред полноправното членство.

Македонија, пак, го заврши скринингот со Европската Унија, но сè уште не го отвори првиот преговарачки кластер. Европската Унија останува на ставот дека следниот чекор е усвојување на договорените уставни измени, со кои Бугарите и други заедници треба да бидат внесени во Уставот.

Одлуките во процесот на проширување генерално се носат со согласност на сите членки на Европската Унија. Тоа значи дека секоја земја членка може да го запре отворањето или затворањето на одредена фаза од преговорите, како и конечниот прием на нова членка.

Пораката на Рама претставува политичка заложба дека Албанија нема да ја користи таквата можност против Македонија. Таа не претставува правно обврзувачка гаранција за секоја идна албанска влада, но покажува дека актуелната власт во Тирана не планира билатералните прашања со Македонија да ги претвори во услов за европското напредување на земјата.

Албанија и Македонија формално ги започнаа пристапните преговори со ЕУ на 19 јули 2022 година. Нивните процеси подоцна продолжија со различна динамика, при што Албанија ги отвори сите кластери, додека Македонија остана пред отворањето на првиот поради неисполнетиот услов за уставни измени.

Рама се заложи и за промена на пристапот на Европската Унија кон проширувањето. Според него, земјите кандидати треба порано да добијат место на европската маса и постепено да се вклучуваат во заедничките политики, додека паралелно ги исполнуваат условите за полноправно членство.