Во оваа земја секој трет е милионер

На брегот на Средоземното Море, меѓу Франција и морето, се наоѓа држава со површина од едвај околу два квадратни километри, но со најголема концентрација на милионери во светот. Станува збор за Монако, каде што најмалку секој трет жител располага со богатство поголемо од еден милион долари, а поновите процени покажуваат дека уделот на милионерите веќе надминува 40 проценти од населението.

Извештајот „Најбогатите градови во светот“ за 2025 година, изработен од Henley & Partners и New World Wealth, го позиционира Монако на првото место во светот според богатството по жител. Просечното лично богатство надминува 20 милиони долари, додека повеќе од 40 проценти од жителите се милионери. Тоа е највисок удел регистриран во кој било град или држава.

Според официјалната статистика, на крајот од 2024 година во Монако живееле 38.423 жители. Само 9.883 од нив се државјани на кнежевството, додека најголемиот дел од населението го сочинуваат странски државјани кои се доселиле поради работата, безбедноста, начинот на живот и поволната даночна политика.

Даночната привлечност на Монако има корени уште од 1869 година. Тогаш принцот Шарл Трети го укинал персоналниот данок на доход, во период кога приходите од казиното во Монте Карло биле доволни за финансирање на државата. Одлуката останала во сила повеќе од еден и пол век.

Жителите на Монако не плаќаат данок на плата и друг личен доход. Во кнежевството нема ниту данок на лично богатство, данок на недвижен имот и класичен данок за домување. Ова правило, сепак, се однесува на лицата кои реално и ефективно живеат и работат на територијата на Монако и не ги поништува даночните обврски што можат да ги имаат во други држави.

Најважниот исклучок се француските државјани. Според билатералниот договор меѓу Франција и Монако од 1963 година, најголемиот дел од Французите што живеат во кнежевството и натаму подлежат на францускиот даночен систем. Договорот бил воведен за да се спречи масовно преселување на француските даночни обврзници преку границата.

Монако, сепак, не е држава во која воопшто не се плаќаат даноци. Се наплатува данок на додадена вредност, а компаниите што вршат индустриска или трговска дејност и остваруваат повеќе од 25 проценти од прометот надвор од Монако плаќаат данок на добивка. Приходите се обезбедуваат и преку недвижностите, туризмот, финансиските услуги, луксузната трговија и други економски активности.

Даночната поволност не значи дека преселувањето во Монако е лесно или евтино. За добивање даночен статус на жител, лицето треба да покаже дека престојува повеќе од 183 дена годишно во кнежевството, дека таму се наоѓа центарот на неговите активности или дека Монако е неговото главно место на живеење. Од кандидатите се бара и да немаат кривични пресуди или отворени постапки што не биле пријавени пред властите.

Најголемата практична пречка се недвижностите. Просечната цена на квадратен метар кај препродадените станови во 2024 година достигнала рекордни 51.967 евра. Просечната продажна цена на еден постоен стан изнесувала шест милиони евра, а повеќе од половината трансакции биле реализирани по цена од најмалку 3,6 милиони евра.

Во најскапите делови на кнежевството цените се уште повисоки. Во Ларвото просечната цена достигнала 97.563 евра за квадратен метар, иако податокот се темели на мал број продажби. Во Монте Карло квадратен метар во просек чинел 53.911 евра, во Фонтвје 53.908 евра, а во Ла Кондамин 53.801 евро.

Продажбата на новоизградени станови дополнително ја покажува концентрацијата на богатство. Од 101 продаден нов стан во 2024 година, 57 биле продадени за повеќе од 20 милиони евра, а седум недвижности ја надминале цената од 100 милиони евра. Просечната цена на новопродаден стан изнесувала 36,4 милиони евра.

Токму комбинацијата од непостоење персонален данок, ограничена територија, политичка стабилност, високо ниво на безбедност и екстремно скап пазар на недвижности го претвори Монако во место резервирано претежно за најбогатите. Постарите процени зборуваа за околу 12.000 милионери, односно за повеќе од 30 проценти од населението, но податоците од 2025 година покажуваат дека милионерски статус имаат повеќе од четири од секои десет жители.