Само три од десет бебиња во Македонија се дојат во првите шест месеци, клучен период заштита од болести и проблеми во развојот

Само 9,5 проценти од новороденчињата во Македонија се ставаат на доење во првиот час по раѓањето – период што Светската здравствена организација и УНИЦЕФ го сметаат за клучен за здравјето и на бебето и на мајката. Уште помалку охрабрувачки е податокот дека само 27,5 проценти од бебињата се исклучиво доени во првите шест месеци од животот, иако токму овој начин на исхрана се препорачува како најдобра заштита од инфекции, хронични заболувања и проблеми во развојот.

Овие показатели повторно се во фокусот со почетокот на Светската недела на доењето, која се одбележува од 1 до 7 август, а годинава вниманието е насочено кон практиките во породилиштата, поддршката што ја добиваат мајките во првите денови по породувањето и условите за продолжување на доењето по враќањето на работа.

Последното национално MICS-истражување покажува дека Македонија значително заостанува зад препораките на Светската здравствена организација. Раното започнување на доењето, во првиот час по раѓањето, е една од најважните мерки за намалување на ризикот од смртност кај новороденчињата и за воспоставување успешно доење. Сепак, податоците укажуваат дека оваа практика сè уште не е стандард во македонските породилишта.

Експертите предупредуваат дека причините не треба да се бараат само кај мајките. Начинот на работа во породилиштата, недоволната примена на принципите на иницијативата „Болници – пријатели на бебињата“, честото одвојување на мајката и новороденчето веднаш по породувањето, недостигот од обучени советници за доење и различните болнички практики директно влијаат врз шансите доењето да започне навреме и успешно.

Дополнителен предизвик претставува периодот по излегувањето од болница. Многу мајки остануваат без стручна поддршка кога ќе се појават првите тешкотии со доењето, а пристапот до сертифицирани советници е ограничен и нерамномерно распределен низ државата. Во такви услови, дел од нив рано преминуваат на адаптирано млеко, иако во многу случаи со соодветна стручна помош доењето би можело успешно да продолжи.

Посебно прашање е враќањето на работа. Иако законските права на породилно отсуство овозможуваат извесна заштита, по враќањето на работното место многу жени се соочуваат со недостиг од услови за измолзување и чување на мајчиното млеко, како и со недоволно разбирање од работодавците. Токму затоа годинашната Светска недела на доењето во светот става акцент на создавање средини што ќе им овозможат на мајките да продолжат со доењето и по завршувањето на породилното отсуство.

Освен што претставува здравствено прашање, доењето има и значајни економски последици. Според понова анализа на УНИЦЕФ, недоволните стапки на доење ја чинат Македонија околу 54,2 милиони американски долари годишно. Во оваа проценка се вклучени зголемените здравствени трошоци, поголемиот број заболувања кај децата и мајките, како и економските загуби поврзани со намалената продуктивност и предвремената смртност.

Здравствените организации предупредуваат дека подобрувањето на овие показатели не зависи само од индивидуалната одлука на мајките. Потребни се системски мерки – современи практики во сите породилишта, континуирана едукација на здравствените работници, поголема достапност на советници за доење, поддршка во заедницата и политики што ќе им овозможат на жените успешно да го продолжат доењето и по враќањето на работа.

Светската недела на доењето годинава е потсетник дека првиот час по раѓањето може да има влијание врз здравјето што трае цел живот. За Македонија, каде само едно од десет бебиња почнува да цица во тој најважен период, тоа е и јасен сигнал дека има простор – и потреба – за многу посилна поддршка на мајките и нивните новороденчиња.