Skip to content
Ако вечерва небото над Македонија биде чисто, еден поглед кон југ и југозапад може да ви покаже нешто што вообичаено го гледаме само на фотографии – насоката во која се наоѓа центарот на нашата галаксија. NASA токму 20 септември го издвојува како последната вечер од септемврискиот период во кој Месечината може да послужи како водич кон неколку лесно препознатливи точки на летното небо.
Не ви е потребен телескоп. Потребни се отворен хоризонт, што помалку улично осветлување и малку трпение додека очите се приспособат на темнината.
Околу еден час по зајдисонцето треба да се погледне ниско кон јужниот и југозападниот дел од небото. Таму Месечината ќе биде во близина на групата ѕвезди позната како „Чајникот“, дел од соѕвездието Стрелец. Името не е случајно, неколку посветли ѕвезди навистина формираат облик што потсетува на чајник со рачка, капак и излив.
Токму „изливот“ е клучот.
NASA објаснува дека од многу темна локација над него може да се забележи бледа, млечна светлина што изгледа како „пареа“ што излегува од чајникот. Тоа е густиот ѕвезден појас на Млечниот Пат. Ако погледот се следи кон неговиот најгуст дел, се гледа во насоката на центарот на нашата галаксија.
Тоа, сепак, не значи дека со голо око ќе го видите самиот галактички центар или црната дупка Sagittarius A*. Централниот регион на Млечниот Пат е оддалечен околу 26.000 светлосни години и е силно прикриен од меѓуѕвездена прашина и гас. Она што може да се препознае од Земјата е насоката во која тој се наоѓа и, при доволно темно небо, посветлиот и погуст изглед на Млечниот Пат околу Стрелец.
За набљудувачите во Македонија, вечерва најдобрата шанса ќе биде релативно рано. Во Скопје Сонцето на 20 септември заоѓа околу 18:35 часот, а небото станува значително потемно во следниот час. Околу 19:30 до 20:00 часот Стрелец веќе ќе биде ниско над јужниот и југозападниот хоризонт, па високите згради, планините или дрвјата лесно можат да го сокријат.
Затоа подобар избор е место со отворен поглед кон југ, надвор од најсилното градско осветлување. Двоглед може да помогне во препознавањето на ѕвездите околу „Чајникот“, но за самото ориентирање не е неопходен.
Месечината вечерва ќе биде повеќе од половина осветлена и ќе биде лесно видлива. Токму таа е главниот ориентир што NASA го предлага, но има и мала неповолност, нејзината светлина може да го „испере“ бледиот сјај на Млечниот Пат. Од центарот на Скопје или друг силно осветлен град затоа е многу поверојатно да ги видите Месечината и посветлите ѕвезди на Стрелец отколку јасен галактички појас.
Ако „Чајникот“ тешко се препознава, може да помогне и Антарес, црвеникавата ѕвезда што го означува „срцето“ на соседното соѕвездие Скорпија. Во текот на периодот од 14 до 20 септември Месечината се движеше низ овој дел од небото, минувајќи покрај Антарес и потоа кон Стрелец.
Неделната вечер е последната што NASA конкретно ја вклучува во оваа септемвриска небесна „рута“. Со секоја наредна вечер Стрелец ќе се поместува сè пониско кон запад по паѓањето на темнината, што постепено ја скратува сезоната во која од северната хемисфера лесно се набљудува централниот дел на Млечниот Пат.
Небесната сцена доаѓа непосредно пред уште еден астрономски пресврт. Септемвриската рамноденица годинава настапува на 23 септември во 02:05 часот по македонско време, моментот кога Сонцето ја преминува небесната екваторијална рамнина и на северната хемисфера астрономски започнува есента.
Така, вечерва не се гледа „центарот на галаксијата“ како светла точка на небото. Но ако го пронајдете Стрелец и неговиот препознатлив „Чајник“, ќе знаете точно во кој дел од небото треба да погледнете за да гледате кон срцето на Млечниот Пат.
