Skip to content
Речиси еден месец граѓаните на Гостивар не смееја да ја пијат водата од градскиот водовод. Од 17 јули таа беше забранета за пиење, институциите испитуваа како непречистена вода влегувала во системот, беше прогласена кризна состојба, а Основното јавно обвинителство во Гостивар отвори истрага. Кога на 14 август конечно беше соопштено дека три последователни примероци се исправни, дел од функционерите решија крајот на кризата да го одбележат пред камерите, со чаши вода, насмевки и здравица.
Функционерите демонстративно наполнија чаши со вода од чешма и се напија пред новинарите, во обид визуелно да ја потврдат пораката дека водата повторно е безбедна. Но, по речиси еден месец во кој гостиварчани мораа да купуваат флаширана вода и да чекаат одговори од институциите, сцената повеќе наликуваше на организирана ПР претстава отколку на сериозен институционален завршеток на една од најголемите водоснабдителни кризи во градот.
Водата во Гостивар, сепак, не стана безбедна во моментот кога функционерите ги кренаа чашите пред камерите. Безбедноста ја потврдија лабораториските анализи.
По состанокот на Кризниот штаб на 14 август, директорот на Дирекцијата за заштита и спасување и шеф на Главниот штаб за управување со кризи, Стојанче Ангелов, соопшти дека три последователни примероци не покажале присуство на бактерии и дека водата повторно може да се користи за пиење.
Веднаш потоа следуваше сцената за камерите. Неколку функционери наполнија чаши со вода од чешма и се напија пред новинарите. Ангелов изјави дека водата е „многу вкусна“, а во шеговит тон додаде дека би си наполнил и туба за Скопје.
Во поинакви околности, таквиот гест можеби би можел да се толкува како обид за уверување на јавноста дека опасноста поминала. Но, по сè што се случуваше во Гостивар од 17 јули, здравицата пред камерите добива поинакво значење.
Граѓаните не добија нова јавна услуга, капитален проект или дополнителна придобивка. Им беше вратено нешто што јавниот систем е должен да им го обезбедува секој ден, безбедна вода за пиење.
Токму затоа враќањето на водоснабдувањето во нормала тешко може да се претстави како успех за прослава. Чистата вода е основна јавна услуга, а кога таа услуга ќе пропадне до степен граѓаните да бидат предупредени да не ја пијат водата од сопствените чешми, главното прашање по завршувањето на кризата мора да биде одговорноста.
Јавноста треба да добие прецизни одговори што точно се случило, кој дозволил проблемот да настане, зошто системот на контрола не го спречил навреме, кои пропусти биле утврдени и што е направено за ваква ситуација да не се повтори.
Наместо тие прашања да бидат во центарот на вниманието, јавноста доби здравица пред камерите. Со тоа функционерите од луѓе кои треба да дадат одговори се најдоа во улога на главни актери во приказната за успешно завршена криза.
Но, крајот на кризата не ги поништува причините поради кои таа започна.
Агенцијата за храна и ветеринарство на 17 јули забрани водата од гостиварскиот водовод да се користи за пиење по вонреден инспекциски надзор. Институтот за јавно здравје препорача населението да користи флаширана вода и водата од системот да не ја употребува ниту за подготовка на храна додека не бидат добиени безбедни резултати.
Според информациите објавени во текот на кризата, во главниот цевковод биле поставени пумпи преку кои вода влегувала во водоснабдителниот систем без соодветен третман.
Десет дена по првичната забрана, на 27 јули, водата сè уште можеше да се користи само како техничка, но не и за пиење и подготовка на храна.
Во меѓувреме, случајот престана да биде само прашање на лабораториски анализи и санитарна контрола. Основното јавно обвинителство во Гостивар отвори истрага против три раководни лица од комуналното претпријатие во врска со загадувањето на водоснабдителниот систем.
Токму тој контекст останува зад фотографиите со кренати чаши.
На 14 август пристигна информацијата што гостиварчани ја чекаа со недели, три последователни примероци биле микробиолошки исправни и водата повторно е безбедна за пиење.
За граѓаните, тоа е суштинската информација. Не кој функционер прв се напил од чешмата, не каков бил вкусот на водата и не колку камери го снимиле моментот.
Јавното пиење вода не докажува ништо повеќе од она што веќе го утврдиле лабораториските анализи. Една чаша во рацете на функционер не може да биде сертификат за безбедност, ниту може да даде одговор како системот воопшто бил доведен во состојба водата да биде забранета за пиење.
По ваква криза од институциите се очекува максимална сериозност, објавување на резултатите, целосна хронологија на настаните, објаснување за утврдените пропусти, јасно посочување на институциите задолжени за контролата, информации за преземените мерки и одговор дали некој ќе сноси одговорност.
Сцената со здравицата го промени и визуелниот фокус на целата приказна. Наместо граѓаните кои со недели купуваа флаширана вода и чекаа информација кога повторно безбедно ќе можат да ја отворат чешмата, во центарот се најдоа функционерите.
Наместо прашањето како било дозволено непречистена вода да стигнува во системот, вниманието се префрли кон дегустацијата пред камерите. Наместо отчет, јавноста доби ПР. Наместо одговорност, здравица.
По речиси еден месец во кој водата од гостиварскиот водовод не беше дозволена за пиење, најважната информација од 14 август е дека лабораториските резултати конечно покажале дека таа е исправна.
За гостиварчани тоа значи враќање на една основна секојдневна нормалност. За институциите, крајот на кризата не смее да значи и крај на прашањата за тоа како кризата воопшто се случила и кој е одговорен за пропустите што довеле до неа.
Чашите пред камерите веќе беа кренати. Одговорите за загадувањето, контролата на системот и институционалната одговорност сè уште треба да бидат дадени.
Во исто време, вче попладне беше соопштено дека водата во Демир Капија е забранета за секаква употреба, уште еден случај што го отвора прашањето за безбедноста и контролата на водоснабдителните системи во земјата.
