Skip to content
Погонот ќе снабдува српска и странски армии, но јавноста не знае кои дронови ќе се склопуваат, колкав е капацитетот и кој ќе ги купува.
Србија на 17 септември отвори погон за склопување современи борбени дронови од израелски дизајн, наменети за српската војска и за вооружените сили на други држави. Претседателот Александар Вучиќ најави околу 100 вработувања и отворање најмалку уште три фабрики со израелски партнери, но новинарите не присуствуваа на отворањето, а јавноста доби само ограничени снимки од производството.
Вучиќ ја објави информацијата преку својот профил на Инстаграм, наведувајќи дека медиумите не биле поканети поради доверливоста на производствениот процес. На објавените снимки се гледа како тој ја разгледува фабриката и накратко управува со еден од дроновите.
Според него, леталата можат да навлегуваат низ прозорци и да го следат противникот. Тој додаде дека боевите глави ќе се произведуваат во српската фабрика за оружје „Крушик“.
„Нашите планови се огромни“, порача Вучиќ, најавувајќи најмалку уште три фабрики со израелски партнери низ Србија.
Склопување или домашно производство?
И Reuters и Associated Press го опишуваат објектот како фабрика за склопување израелски дронови. Засега нема потврда дека Србија ќе ги произведува клучните системи, моторите, сензорите и електрониката или дека проектот вклучува целосен трансфер на технологија.
Не се објавени ниту имињата и спецификациите на дроновите, годишниот производствен капацитет, вредноста на инвестицијата и процентот на компоненти што ќе се изработуваат во Србија. Не се именувани ни странските армии за кои, според Вучиќ, ќе се произведува опрема.
Проектот се реализира преку соработка меѓу државниот производител и извозник на оружје „Југоимпорт СДПР“ и израелската одбранбена компанија „Елбит системс“.
Но, и сопственичката структура останува неразјаснета. BIRN претходно објави дека „Елбит системс“ ќе има 51 процент, а српската страна 49 проценти од заедничката компанија. Вучиќ во април тврдеше дека партнерството ќе биде поделено „половина-половина“. До отворањето не беше објавен документ што ја расчистува оваа разлика.
Србија од купувач сака да стане производител и извозник
Белград подолго време вложува во модернизација на војската и во проширување на сопствената воена индустрија. Србија во 2025 година набави артилериски системи PULS и дронови Hermes од „Елбит системс“ за 335 милиони долари. Во одделна набавка плати околу 1,6 милијарди долари за ракети со долг дострел, беспилотни летала и опрема за електронско војување, според Reuters.
Србија истовремено купува 12 борбени авиони „Рафал“ од Франција и воена опрема од Кина и Русија. Белград формално продолжува да бара членство во Европската Унија, соработува со НАТО, но инсистира на воена неутралност и ги одржува врските со Москва и Пекинг.
Отворањето на погонот доаѓа нешто повеќе од еден месец пред предвремените парламентарни избори закажани за 25 октомври, по речиси две години антивладини протести. Исклучувањето на новинарите и недостигот од податоци за инвестицијата, сопственоста и идните извозни договори го ограничуваат независното утврдување на реалниот обем на проектот.
Доколку се реализираат најавените дополнителни фабрики, Србија би можела да стане значаен регионален центар за склопување и извоз на борбени дронови. Но без податоци за моделите, количините и степенот на домашно производство, сè уште не може прецизно да се процени колку новиот погон ќе ги промени воените капацитети на Србија и пошироката безбедносна рамнотежа на Западен Балкан.
