Skip to content
Горивата и енергијата поскапеле за 15,8%, машините за 13,4%, а транспортната опрема за 19,6%. Истовремено паднале цените на зеленчукот, овошјето, грозјето и производите од животинско потекло
Македонските земјоделци во август плаќале значително повеќе за производство, додека цените на производите што ги пласирале биле пониски отколку пред една година. Најновите податоци на Државниот завод за статистика покажуваат раст на влезните трошоци од 7% и пад на цените на земјоделскиот аутпут од 2,2%, со што меѓу двете годишни стапки се отвора јаз од 9,2 процентни поени.
рошоците за тековното земјоделско производство во август биле за 6,8% повисоки од август минатата година, додека средствата за инвестиции поскапеле за 9%.
Најголем притисок врз производителите доаѓа од транспортната опрема, енергијата, горивата, машините и ветеринарните услуги.
| Што поскапело | Промена |
|---|---|
| Транспортна опрема | +19,6% |
| Енергија и горива | +15,8% |
| Машини и опрема | +13,4% |
| Ветеринарни услуги | +10,2% |
| Минерални ѓубрива | +4,0% |
| Семиња | +3,4% |
| Заштита на растенијата | +2,8% |
| Добиточна храна | +2,5% |
Наспроти растот на трошоците, вкупните цени на земјоделските производи се намалиле за 2,2%. Растителното производство поевтинило за 2,4%, а добиточното производство за 1,6%.
Најголем пад има кај производите од животинско потекло, овошјето, грозјето и зеленчукот.
| Производ | Промена |
|---|---|
| Производи од животинско потекло | -7,7% |
| Овошје и грозје | -7,2% |
| Зеленчук | -6,4% |
| Добиточни растенија | -4,1% |
| Жита и ориз | -0,7% |
| Индустриски растенија | +19,0% |
| Добиток за колење | +9,0% |
| Вина | +4,2% |
ПАДОТ НЕ ГО ЗАФАТИЛ ЦЕЛИОТ СЕКТОР
Податоците покажуваат дека поевтинувањето не е рамномерно распространето низ земјоделскиот сектор. Кога од пресметката ќе се исклучат зеленчукот, овошјето и грозјето, цените на преостанатиот земјоделски аутпут се повисоки за 1,4%.
Тоа значи дека вкупниот пад од 2,2% во голем дел го создаваат сезонските производи, токму во период кога се одвива бербата и откупот на пиперките, грозјето и овошјето.
Статистичките индекси не покажуваат колку денари добил секој производител за килограм производ, ниту колкава заработка му останала. За таков заклучок се потребни податоци за приносите, количините, договорените откупни цени, субвенциите, загубите и роковите за исплата.
Затоа, јазот од 9,2 процентни поени не може автоматски да се прогласи за пад на добивката од 9,2%. Тој, сепак, покажува дека земјоделците се притиснати од две страни, со повисоки трошоци за производство и пониски цени за значаен дел од сезонскиот род.
Августовската статистика за цените на мало покажува различно движење низ синџирот.
| Ниво на цената | Промена |
|---|---|
| Трошоци на земјоделците | +7,0% |
| Земјоделски аутпут | -2,2% |
| Земјоделски производи на мало | -6,0% |
| Храна и безалкохолни пијалаци | +1,0% |
| Вкупни цени на мало | +2,3% |
Овие показатели не претставуваат директна пресметка на трговската маржа, бидејќи опфаќаат различни производи и различни фази од пазарот. Меѓу производителот и купувачот стојат транспортот, сортирањето, складирањето, преработката, загубите и трговските трошоци.
Податоците, сепак, покажуваат зошто пониската производна или откупна цена не мора автоматски да донесе исто поевтинување на целата храна за потрошувачите.
ОТКУПОТ ТЕЧЕ, НО НЕДОСТИГНА ЦЕЛОСНАТА ЦЕНОВНА СЛИКА
Новите бројки пристигнуваат во период на откупни спорови. Рацин.мк во август објави дека за пиперката „ајварка“ биле договорени 40 денари за прва класа, 30 денари за индустриската класа и 15 денари за шкарт.
Производителите подоцна тврдеа дека на дел од откупните пунктови им се нудат пониски цени, од околу 18 до 25 денари за килограм.
Министерството за земјоделство на 7 септември најави дека ќе побара од Комисијата за заштита на конкуренцијата да провери дали кај откупот на пиперката, грозјето, оризовата арпа и другите производи постојат индиции за усогласување меѓу откупувачите, злоупотреба на пазарната моќ или нефер трговски практики.
За откупот на грозјето, Министерството на 15 септември соопшти дека 14 винарии на 19 откупни места презеле и преработиле повеќе од 35 милиони килограми. Заедно со грозјето од сопствените насади, семејните винарии и извозот, биле набрани и пласирани повеќе од 54 милиони килограми.
Инспекторатот, според Министерството, секојдневно ги контролира мерењето, класификацијата, документацијата и условите за откуп на 19-те пунктови.
Во соопштението, сепак, не се објавени просечната договорена откупна цена, споредбата со производните трошоци, бројот на утврдени неправилности и евентуалните санкции.
Токму тие податоци треба да покажат како растот на трошоците и падот на цените се одразиле врз приходите на производителите во годината во која горивата, машините и инвестициите значително поскапеле.
