Skip to content
Тилкајо тежи само 1,4 килограми, а ДНК-анализата покажала дека малата боливиска мачка се одделила од своите сродници пред околу 1,4 милиони години.
Меѓународен тим научници опиша нов вид дива мачка од облачните шуми Јунгас во Боливија, прв целосно нов жив вид од семејството на мачките формално именуван по повеќе од еден век. Leopardus tilcayo е долг околу 46 сантиметри, тежи приближно 1,4 килограми и толку многу личи на другите јужноамерикански тигрести мачки што неговата посебност можела да се потврди само преку ДНК.
Откритието е претставено во студија објавена во списанието Current Biology на 17 септември. Истражувачите споредиле цели геноми на 38 мачки од родот Leopardus од повеќе јужноамерикански држави, меѓу кои и осум музејски примероци.
Резултатите покажале дека мачките што долго време биле групирани како еден или два вида, всушност претставуваат пет генетски посебни линии. Една од нив е тилкајо, мала дива мачка која живее на источните падини на Андите.
Според Reuters, тилкајо има светлокафено крзно покриено со неправилни темни розети, мало лице, кратки и заоблени уши и долги мустаќи. Со тежина од само 1,4 килограми е значително полесен од просечна возрасна домашна мачка.
Мачката била позната на луѓето, но не и на науката
Тилкајо не е животно што никој претходно не го видел. Локалните жители одамна го користеле тоа име, но науката не го препознавала како посебен вид.
Приказната започнала во 2016 година, кога боливиската биологинка Паола Ногалес-Аскарунц добила повик од засолниште за диви животни. Локален жител пронашол маче покрај пат во близина на шума и го однел дома, верувајќи дека станува збор за необична домашна мачка.
По околу една година станало јасно дека животното е диво и било префрлено во засолништето „Сенда Верде“ во боливискиот регион Јунгас. Денес тоа е десетгодишен мажјак и една од само двете живи единки што научниците досега непосредно ги испитале.
Ногалес-Аскарунц првично претпоставила дека станува збор за веќе познатата тигреста мачка Leopardus tigrinus. Но, во 2019 година, додека подготвувала водич за боливиските мачки, забележала дека темните розети на нејзиното крзно се значително поголеми од оние кај примероците од соседен Бразил.
Целата приказна за првата средба со животното ја опишува National Geographic, кој нагласува дека ова не е повторно откривање на одамна именуван вид, ниту претходно познат подвид кој сега е подигнат на ниво на вид.
Ниту еден претходен истражувач не ја предложил боливиската популација како посебен вид или подвид. Научниците затоа го задржале името што го користат локалните жители и ја именувале мачката Leopardus tilcayo.
ДНК открила разлики што окото не може да ги види
Тигрестите мачки од Јужна Америка се таканаречени криптични видови. Тие може да изгледаат речиси идентично, иако нивните геноми покажуваат дека се развивале одделно стотици илјади или милиони години.
И Групата за мачки на IUCN објаснува дека таксономијата на тигрестите мачки е исклучително сложена. Нивната боја, големина и шарите на крзното варираат, а различни видови може меѓусебно да се вкрстуваат. Поради тоа, фотографија или набљудување на едно животно не е доволно за сигурно утврдување на видот.
Со споредување на целите геноми, тимот утврдил дека тилкајо се одделил од другите тигрести мачки пред околу 1,4 милиони години. Толкава генетска оддалеченост кај мачките вообичаено се смета за разлика на ниво на посебен вид.
Истата анализа довела до заклучок дека групата содржи пет вида тигрести мачки. Научниците опишале и нов подвид од перуанските Јунгас, именуван Leopardus tigrinus antisuyo според Антисују, источниот регион на некогашната Империја на Инките.
Научните сознанија за тилкајо засега се темелат на две непосредно испитани живи единки и мал број фотографии и видеоснимки од автоматски камери.
Тоа не значи дека во природата постојат само две мачки од овој вид. Значи дека научниците досега успеале непосредно да проучат две живи единки, додека бројноста, распространетоста и структурата на популацијата сè уште не се познати.
Снимките од теренските камери укажуваат дека тилкајо веројатно е поактивен ноќе, додека остатоци од мали глодачи пронајдени во изметот покажуваат што би можело да биде дел од неговата исхрана. За размножувањето, животниот век и движењето на видот низ шумата речиси нема податоци.
Новиот вид сè уште нема официјална категорија на Црвената листа на IUCN. Постојната класификација ги оценува двете досега признаени тигрести мачки како ранливи видови со популации во опаѓање.
Истражувачите ги доставиле новите генетски сознанија до IUCN, кој во идната ревизија треба одделно да ги процени петте линии. Дури тогаш ќе може официјално да се утврди дали тилкајо е ранлив, загрозен или припаѓа во друга категорија.
Неговото живеалиште, сепак, веќе е под силен притисок. Јунгас е појас од влажни планински и облачни шуми на источните падини на Андите, каде расчистувањето на шумите, проширувањето на земјоделството, пожарите предизвикани од човекот и рударството ги раздвојуваат природните живеалишта.
Научниците планираат да го прошират набљудувањето со автоматски камери за да утврдат на колкава територија живее тилкајо, колкава е неговата популација и кои делови од облачната шума се најважни за неговиот опстанок.
