Skip to content
Русија може во текот на есента и зимата намерно да испраќа дронови и ракети на територијата на земји од источното крило на НАТО, а потоа да ги претставува инцидентите како случајни, со цел да ја тестира подготвеноста на Алијансата да реагира, предупреди полскиот премиер Доналд Туск.
Туск пред полскиот парламент рече дека последните разузнавачки информации со кои располага Варшава се „многу усогласени и убедливи“ и укажуваат на можни руски хибридни напади врз земји што ја поддржуваат Украина, меѓу кои и Полска.
„Постои реален ризик“ дронови или други проектили да навлезат во една или повеќе земји на источното крило на НАТО и дури да предизвикаат штета, рече Туск.
Според неговата процена, Москва во таков случај би тврдела дека станува збор за несреќа и дека нема причина НАТО да одговори.
Туск смета дека целта би била постепено да се создава сомнеж меѓу европските членки дали членот 5 од Северноатлантскиот договор навистина ќе функционира во ситуација што не изгледа како класичен воен напад.
„Инцидентите би се повторувале за да покажат дека целиот НАТО пакт е беспомошен и слаб“, рече полскиот премиер.
Членот 5 е основата на колективната одбрана на НАТО и предвидува вооружен напад врз една членка да се смета за напад врз сите. Секоја земја членка потоа има обврска да помогне со мерките што ги смета за неопходни, што може, но не мора автоматски, да вклучува употреба на вооружена сила.
Токму неодредената граница меѓу случаен инцидент, хибридна операција и вооружен напад е во центарот на предупредувањето на Туск.
Тој тврди дека Москва би можела намерно да создава ситуации доволно сериозни за да предизвикаат штета и страв, но доволно нејасни за меѓу сојузниците да започне расправа дали навистина станува збор за напад што бара колективен одговор.
Полскиот премиер рече и дека разузнавачките процени укажуваат оти Русија во текот на претстојната зима ќе се обиде значително да ги засили нападите врз украинската економија, логистиката и транспортната инфраструктура.
Според него, меѓу можните цели се шест големи украински градови, железничката мрежа и граничните премини преку кои Украина добива западна помош. Туск оцени дека Москва сака зимата да ја претвори во „критичен период“ за Украина и да го отежне снабдувањето со гориво, генератори и друга помош од соседните земји.
Тој притоа оцени дека Русија во моментов не покажува подготвеност за сериозни мировни преговори или прекин на огнот без услови што Киев би ги сметал за капитулација. Тоа е оценка на полскиот премиер за руската позиција, а не постигнат заклучок на преговарачките страни.
Предупредувањето доаѓа по серија инциденти на источното крило на НАТО.
На 14 септември италијански борбен авион во мисија на НАТО собори дрон за кој литванските власти се сомневаат дека бил руски „Геран-2“, откако леталото навлезе во воздушниот простор на Литванија од Белорусија. Беше потврдено дека дронот носел експлозив.
Само неколку дена подоцна, при голем руски напад врз Украина, Полска повторно крена борбени авиони и привремено затвори два аеродрома во близина на украинската граница. Тојпат не беше регистрирано нарушување на полскиот воздушен простор.
Полска има и претходно искуство со поголеми упади. Во септември 2025 година полските власти соопштија дека 19 руски дронови го нарушиле воздушниот простор на земјата. Дел од леталата што биле оценети како директна закана биле соборени од полски и сојузнички сили.
По тие инциденти НАТО дополнително го засили присуството на источното крило и ја прошири воздушната и противвоздушната одбрана.
На последниот самит во Анкара, земјите членки повторно го потврдија принципот дека напад врз една членка е напад врз сите и ја наведоа Русија како долгорочна закана за евроатлантската безбедност.
Туск смета дека токму довербата во таа гаранција би била главната цел на потенцијалните руски провокации.
Затоа тој побара политичко единство во Полска и предупреди дека секоја порака со која Варшава би оставила впечаток дека не е подготвена да ги брани другите членки на НАТО може да го ослаби очекувањето дека тие ќе ја бранат Полска во обратна ситуација.
Неговото предупредување засега останува разузнавачка и политичка процена. Нема независно потврдени информации дека Москва веќе донела одлука да изврши такви напади врз НАТО.
Но серијата дронски инциденти во Полска, Литванија и во близина на границите со Украина го зголеми притисокот врз Алијансата да покаже дека може да реагира и на закани кои остануваат под прагот на класичен воен напад.
