Skip to content
Македонија го заврши вториот квартал од 2026 година со нето надворешен долг од 4,763 милијарди евра, но зад големата бројка има важен детал: поголемиот дел од долгот не е на државата, туку на приватниот сектор.
На 30 јуни нето надворешниот долг изнесувал 25,9 проценти од проектираниот бруто-домашен производ за годинава, покажуваат најновите податоци на Народната банка. За само три месеци долгот пораснал за 30 милиони евра, или за 0,6 проценти. Причината е што бруто надворешниот долг растел побрзо од надворешните побарувања на домашната економија.
Но структурата на бројката ја менува сликата.
Дури 58,2 проценти од вкупниот нето надворешен долг отпаѓаат на приватниот сектор. Тоа значи дека во сумата влегуваат обврски на банки, компании и други приватни субјекти кон странство, а не само задолжувањето на државата. Токму затоа бројката од 4,763 милијарди евра не треба да се изедначува со јавниот или државниот долг. Статистички, околу 2.620 евра по жител.
Ако вкупниот нето надворешен долг се подели со приближниот број жители во земјата, статистички се добиваат околу 2.620 евра по жител.
Но ова не значи дека секој граѓанин лично должи толку пари.
Станува збор за илустративна пресметка која покажува колкав е размерот на нето задолженоста на целата домашна економија кон странство.
Нето надворешниот долг ја покажува разликата меѓу должничките обврски на домашните сектори кон странство и нивните должнички побарувања од странство. Со други зборови, од она што Македонија и домашните субјекти го должат кон странство се одзема она што странството го должи кон нив.
Затоа оваа бројка е различна и од бруто надворешниот долг и од јавниот долг на државата.
Уште поголема е друга бројка. Податоците на Народната банка откриваат уште еден показател кој е речиси двојно поголем од нето надворешниот долг.
Негативната нето меѓународна инвестициска позиција на Македонија на крајот од јуни достигнала 8,986 милијарди евра. Тоа претставува 48,9 проценти од проектираниот БДП за 2026 година. Само во вториот квартал негативната позиција се зголемила за 134 милиони евра.
Меѓународната инвестициска позиција е поширок показател од надворешниот долг. Таа ги споредува сите финансиски средства што резидентите на земјата ги имаат во странство со финансиските средства и побарувања што странските инвеститори и кредитори ги имаат во Македонија.
Негативната позиција значи дека финансиските обврски на земјата кон странство се поголеми од финансиските средства што домашните субјекти ги поседуваат надвор.
Оттука, насловната бројка од околу 2.620 евра по жител може да помогне да се разбере размерот, но не кажува дека секој граѓанин има лична сметка од 2.620 евра што некогаш ќе треба директно да ја плати.
Она што го покажуваат најновите податоци е дека нето задолженоста на македонската економија кон странство повторно пораснала во вториот квартал, а приватниот сектор и натаму учествува со повеќе од половина од вкупниот износ.
