Skip to content
Седницата за опозициски пратенички прашања, која требаше да биде можност министрите да дадат отчет за својата работа, заврши без суштинска расправа. Дел од членовите на Владата не беа присутни во собраниската сала, опозицијата побара пауза, а потоа следуваше уште една пауза од парламентарното мнозинство. Наместо два часа прашања и одговори, јавноста доби процедурално надмудрување.
Случувањата на седницата на 12 ноември повторно го отворија прашањето за односот на извршната власт кон Собранието. Ако пратеничките прашања се еден од механизмите преку кои Владата треба да одговара за своите политики, тогаш отсуството на министрите не е само организациски проблем.
Тоа е прашање за функционалноста на парламентарниот надзор.
Министрите не беа во салата кога требаше да одговараат
На 130. собраниска седница беше предвиден термин од два часа во кој опозициските пратеници требаше да поставуваат прашања до премиерот Христијан Мицкоски и членовите на Владата.
Но, според известувањето на медиумите од седницата, дел од министрите не биле присутни во салата, што предизвикало реакции од опозицијата.
Наместо да започне со прашањата, опозицијата побара едночасовна пауза поради отсуството на владините претставници.
Претседателот на Собранието, Африм Гаши, предупреди дека со таквата одлука опозицијата самата го намалува времето предвидено за пратенички прашања.
По првата пауза следуваше ново барање за пауза, овојпат од парламентарното мнозинство, со што беше исцрпен двочасовниот термин.
Резултатот беше седница на која механизмот за директна контрола на Владата практично не ја оствари својата функција.
Кој е одговорен кога нема кому да му се постави прашање?
Во парламентарниот систем министрите не одговараат само пред претседателот на Владата. Нивната работа е предмет и на контрола од Собранието.
Пратеничките прашања се еден од ретките формални механизми преку кои избраните претставници можат јавно да побараат објаснување за конкретни владини одлуки.
Затоа присуството на членовите на Владата на седниците наменети за нивна отчетност има суштинска важност.
Можно е министер да има оправдани службени причини за отсуство. Но тогаш јавноста треба да знае кој министер отсуствувал, поради која причина и кога ќе одговори на прашањата што му биле наменети.
Во достапните информации за денешната седница не е утврден целосен список на отсутните министри, ниту се наведени причините за нивното отсуство.
Токму затоа е потребно институционално објаснување, наместо целиот случај да остане сведeн на меѓупартиски обвинувања.
Прашањето не е дали министрите мора во секој момент да бидат во Собранието, туку дали Владата обезбедува присуство и одговори кога однапред е закажана седница за парламентарна контрола.
Два часа потрошени на паузи, наместо на отчетност
Отсуството на дел од министрите беше повод за прекин на седницата, но не е единствената причина поради која пратеничките прашања не се одржаа.
И опозицијата и парламентарното мнозинство побараа паузи што заедно го исцрпија времето предвидено за поставување прашања.
Тоа отвора одговорност и кај пратеничките групи.
Опозицијата има право да реагира кога министрите не се присутни и да бара услови за функционална расправа. Но искористувањето на половина од расположливото време за пауза го намали просторот за поставување прашања.
Од друга страна, дополнителната пауза што следуваше од парламентарното мнозинство придонесе терминoт целосно да биде потрошен.
Наместо политичките претставници да најдат начин да се обезбеди присуство на министрите и да продолжи расправата, седницата заврши со процедурални потези.
За граѓаните, разликата меѓу тоа кој прв побарал пауза и кој ја побарал втората е помалку важна од конечниот исход: прашањата до Владата останаа без јавни одговори во предвидениот термин.
Пратеничките прашања не се формалност
Собранието не е само институција што гласа закони и носи одлуки предложени од Владата.
Неговата улога е и да ја контролира извршната власт, да бара информации и да отвора јавна расправа за спроведувањето на државните политики.
Во таа смисла, пратеничките прашања имаат значење и за граѓаните што не се согласуваат со опозицијата.
Кога министер одговара за јавните трошоци, реформите, образованието, здравството, економските мерки или инфраструктурата, одговорот не е наменет само за пратеникот што го поставил прашањето.
Тој е јавна информација за работата на институцијата.
Затоа ефективноста на парламентарниот надзор не треба да зависи од партиската припадност на пратениците што поставуваат прашања.
Истиот стандард на отчетност треба да важи за секоја влада, независно од тоа кои партии го сочинуваат мнозинството.
За отсутните министри се потребни имиња и објаснувања
По денешната седница остануваат конкретни прашања на кои надлежните институции треба да одговорат.
Кои министри биле отсутни во моментот кога требало да започнат опозициските прашања? Дали нивното отсуство било најавено и оправдано? Дали постоела можност расправата да продолжи со присутните владини претставници? И кога ќе се обезбеди нова можност за поставување на неодговорените прашања?
Без одговор на овие прашања, јавноста не може прецизно да утврди дали станува збор за пропуст во координацијата, оправдани отсуства или поширок проблем во начинот на кој Владата ги исполнува своите обврски кон Собранието.
Она што е потврдено е исходот: термин предвиден за парламентарен надзор помина без суштински прашања и одговори.
Одговорноста за таквиот исход не може да се префрли само врз една процедурална одлука, бидејќи во прекинот на расправата учествуваа повеќе парламентарни актери.
Но отсуството на министрите останува посебно важно прашање, затоа што токму нивните одговори биле причината за закажувањето на седницата.
Владата има обврска да ги образложува своите политики, а Собранието да обезбеди услови во кои таквата отчетност ќе се оствари.
Кога два часа парламентарна контрола завршуваат без одговори, не губи само опозицијата. Граѓаните остануваат без можност да слушнат што имаат да кажат министрите за работата за која се одговорни.
