Skip to content
Македонија во јули ја посетиле 223.711 туристи, за 6,6 проценти повеќе отколку во истиот месец минатата година. Бројката изгледа охрабрувачки, но зад неа има друг податок што многу подобро ја покажува состојбата на туризмот – ноќевањата растеле двојно побавно од бројот на гостите, а просечниот престој се скратил.
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека во јули биле остварени 795.083 ноќевања, што е раст од 3,2 проценти во споредба со јули 2025 година.
Кога двете бројки ќе се споредат, просечниот турист ова лето престојувал околу 3,55 ноќи. Пред една година просекот бил околу 3,67 ноќи.
Разликата изгледа мала, но во туризмот секоја дополнителна ноќ значи уште едно плаќање за сместување, уште еден оброк, кафе, превоз, билет, екскурзија или купување кај локален бизнис.
Токму затоа, на Светскиот ден на туризмот, поважното прашање не е само колку туристи дошле во Македонија, туку колку долго останале и колку од нивната потрошувачка навистина завршила во локалната економија.
Домашните гости остануваат 5,5 ноќи, странците само две
Најголемата разлика се гледа меѓу домашните и странските туристи.
Во јули биле регистрирани 96.293 домашни и 127.418 странски туристи. Иако странците биле побројни и сочинувале 57 проценти од сите туристи, тие оствариле само 32,8 проценти од ноќевањата.
Домашните туристи, кои биле 43 проценти од вкупниот број гости, создале дури 67,2 проценти од сите ноќевања.
Просечниот домашен турист останал околу 5,55 ноќи, додека странскиот околу 2,05 ноќи. Тоа значи дека домашниот гостин во просек останува околу 2,7 пати подолго.
Но и тука има предупредувачки сигнал.
Во јули 2025 година домашниот турист во просек останувал нешто повеќе од шест ноќи. Годинава просекот паднал на околу 5,55. Кај странските туристи трендот е обратен – просечниот престој благо пораснал, од околу 1,95 на 2,05 ноќи.
Со други зборови, вкупното скратување на престојот во јули главно доаѓа од домашниот туристички пазар.
Гостите растат побрзо од ноќевањата и на седуммесечно ниво
Истата појава, иако послабо изразена, се гледа и во податоците за целата година.
Од јануари до јули Македонија регистрирала 741.446 туристи, за 1,5 проценти повеќе отколку во истиот период минатата година.
Во истите седум месеци биле остварени 1.760.335 ноќевања. Нивниот раст е само 0,5 проценти.
Тоа значи дека бројот на гости расте побрзо од времето што тие го поминуваат во земјата.
Кај домашните туристи во првите седум месеци бројот на гости пораснал за 1,8 проценти, но бројот на ноќевањата се намалил за еден процент. Кај странските туристи има раст и на доаѓањата и на ноќевањата – 1,3, односно два проценти.
Турција останува најголем странски пазар
Во јули најмногу странски туристи дошле од Турција – 50.955. Следуваат Србија со 13.074, Германија со 5.393 и Романија со 5.090 туристи.
Самата бројка на пристигнувања, сепак, не кажува колку секој од овие пазари вреди за туристичката економија.
Пазар од кој доаѓаат десетици илјади туристи со престој од една или две ноќи може да има поинаков економски ефект од помал број гости кои остануваат една недела, користат локални ресторани, плаќаат влезници, изнајмуваат превоз и посетуваат повеќе места.
Затоа бројот на туристи, бројот на ноќевања и приходите од туризмот не смеат да се користат како ист показател.
Колку пари навистина остануваат?
Тука официјалната статистика за туристички доаѓања има граница.
Од 223.711 туристи и 795.083 ноќевања не може директно да се пресмета колку пари заработила Македонија од туризмот во јули, ниту колкав дел од тие пари останал во Охрид, Струга, Скопје, Дојран, Преспа, Берово или Крушево.
За таква слика се потребни повеќе показатели – прометот во сместувањето и угостителството, потрошувачката на туристите, наплатената туристичка такса, приходите на локалните бизниси и уделот на сместувањето што работи надвор од формалната статистика.
ДЗС одделно го следи прометот во услугите, но индексите пред сè покажуваат дали прометот расте или се намалува, а не колку денари оставил просечниот турист во конкретен град.
Токму тој податок недостасува кога успехот на туристичката сезона се сведува само на бројот на пристигнати гости.
Турист што останува е повреден од турист што само пристигнал
Во туристичките центри економскиот ефект не завршува кај хотелот или апартманот.
Подолгиот престој значи поголема можност туристот да посети ресторан, музеј, плажа, национален парк или локална манифестација, да користи такси или автобус, да купи локален производ и да посети уште една дестинација.
Тука Македонија го има еден од своите најголеми предизвици – странските гости во јули во просек остануваат нешто повеќе од две ноќи.
Денешниот Светски ден на туризмот дополнително го отвора тоа прашање. Годинашната тема на UN Tourism е дигиталната агенда и вештачката интелигенција во редизајнирањето на туризмот.
За Македонија тоа не мора да значи само нова веб-страница или уште една дигитална рекламна кампања.
Податоците и дигиталните алатки можат да покажат каде туристите се задржуваат, кои места ги прескокнуваат, каде има гужви, што пребаруваат, кои локални искуства тешко ги наоѓаат и како гостин што планирал две ноќевања да добие причина да остане трета или четврта вечер.
Истата технологија може да помогне со превод, планирање рути, резервации, информации за јавен превоз и насочување кон помалку посетени места.
Но бројките на крајот остануваат едноставни.
Во јули Македонија добила 13.779 туристи повеќе отколку една година претходно, но растот на ноќевањата бил значително помал.
Следниот чекор за македонскиот туризам затоа не е само повеќе луѓе да ја изберат земјата како точка на картата. Поважно е да имаат доволно причини да останат уште една ноќ.
