Skip to content
Едно шише домашна ракија подарено од комшијата не би требало да биде проблем, но цела гајба веќе е „премногу“. Со ова необично објаснување бугарскиот министер за финансии Г’лаб Донев се обиде да го смири спорот што го предизвика предлогот за измени на Законот за акцизите и даночните складови, откако во јавноста се појави информацијата дека за чување домашна ракија произведена за друго лице би можела да следува казна од најмалку 1.000 евра.
Сепак, работата не е толку едноставна како „едно шише смее, две не смеат“. Станува збор за законски предлог кој сè уште не е усвоен, а Министерството за финансии веќе најави дека спорната одредба ќе биде дополнително преработена и прецизирана по реакциите во јавноста. Проектот е на јавна расправа од 23 септември до 23 октомври.
Спорот почна од формулацијата за домашниот алкохол произведен во регистрираните мали дестилерии, во Бугарија попознати како „селски казани“. Според објавениот предлог, ракијата произведена во ваков објект не би можело да ја чува лице различно од примателот запишан во акцизниот даночен документ или член на неговото семејство. Таквата формулација отвори прашање дали под забраната би можело да влезе и сосема вообичаена балканска ситуација – пријател или сосед да ви подари шише домашна ракија.
Предвидените казни дополнително ја кренаа температурата. За физичко лице во предлогот е наведена глоба во двоен износ од акцизата, но не помала од 1.000 евра. За повторен прекршок минималната казна би била 2.000 евра. За правни лица и трговци се предлага минимум од 2.000 евра, односно 4.000 евра при повторување.
Тука во приказната влезе и комшијата.
На новинарско прашање што би се случило доколку сосед ви продаде домашна ракија, Донев рече дека тоа е незаконски, бидејќи алкохолот произведен под овој режим не е наменет за трговија. Но, кога беше прашан што ако соседот едноставно ви подари шише за роденден, министерот рече дека тоа „не е баш прекршок“ и дека никој нема да доаѓа дома да проверува едно подарено шише.
На следното прашање – што ако подарокот не е шише, туку цела гајба – Донев одговори дека тоа веќе е премногу и дека такво количество излегува од рамките на дозволеното.
Токму ова објаснување покажа зошто првичната формулација предизвика толкава забуна.
Министерството за финансии подоцна излезе и со официјално појаснување дека целта на измените не е да се забрани домашната ракија, ниту да се ограничат граѓаните кои ја произведуваат за лични и семејни потреби. Според Министерството, намерата е да се спречи нелегалната продажба на домашен алкохол во ресторани, хотели, куќи за гости, продавници и други деловни објекти.
Од Министерството тврдат дека новата одредба треба да се однесува на места поврзани со стопанска дејност, а не на домовите, подрумите и приватните имоти на граѓаните. Но, поради различните толкувања што ги овозможила објавената формулација, најавија дека текстот ќе биде изменет пред конечното усвојување за да нема простор за различни толкувања од граѓаните или контролните органи.
Владата аргументира дека зад промените стои реален проблем со нелегалната продажба. Според податоците што Донев ги соопшти повикувајќи се на бугарската Агенција „Царина“, од почетокот на годината до 31 август биле откриени околу 15.000 литри домашна ракија што се нудела во трговски објекти. Министерот тврди дека дел од домашниот алкохол произведен со повластен акцизен режим завршува во ресторани, хотели и други објекти, иако е наменет за лична употреба.
Предлогот во меѓувреме стана и политичка тема. Пратеници од опозицијата ја критикуваа формулацијата, оценувајќи дека таа може да се протолкува така што и подарена ракија од пријател или роднина би можела да стане основа за казна. Од ДПС најавија дека ќе предложат промена со која таквата можност би била отстранета, додека критики упатија и претставници на „Демократска Бугарија“ и „Продолжуваме со промената“. Владата, од своја страна, вели дека ваквото толкување не ја одразува целта на измените.
Затоа, барем засега, Бугарите немаат причина панично да ги празнат шишињата добиени од комшијата.
Казната од 1.000 евра не е ново правило што веќе важи, туку дел од законски предлог кој допрва поминува низ јавна расправа и може да биде изменет. А по бурните реакции, самото Министерство за финансии веќе призна дека текстот треба да биде напишан попрецизно.
Дали на крајот во законот ќе остане разлика меѓу едно шише, една гајба и ракија што завршува на масата во ресторан, ќе стане појасно по завршувањето на јавната расправа на 23 октомври.
