Skip to content
Научниците Карл Дајсерот, Петер Хегеман и Георг Нагел се овогодишните добитници на Нобеловата награда за физиологија или медицина за нивните откритија поврзани со јонските канали управувани од светлина и развојот на оптогенетиката, соопшти официјално Нобеловиот комитет при институтот Каролинска во Стокхолм. Престижното признание им се доделува за создавање алатки кои фундаментално го променија начинот на кој современата наука ги проучува мозокот и нервниот систем. Со нивниот труд, истражувачите добија можност со неверојатна прецизност да ги активираат или исклучуваат поединечните неврони, отворајќи врата за терапевтски решенија што до неодамна се сметаа за научна фантастика.
За пациентите ширум светот, ова откритие претставува директен исчекор кон пронаоѓање поефикасни лекови и терапии за најтешките невролошки и психијатриски состојби. Оптогенетиката денес игра клучна улога во клиничките истражувања за Паркинсоновата болест, епилепсијата, депресијата, како и при обидите за враќање на оштетениот вид. Наместо долготрајни третмани со тешки несакани ефекти по целиот организам, таргетирањето со помош на светлина дава надеж за медицина што дејствува точно на оштетениот дел од нервното ткиво без да ги наруши здравите клетки.
Суштината на работата на тројцата лауреати се состои во комбинирање на генетиката и оптичките методи со цел контрола на клеточните процеси. Петер Хегеман и Георг Нагел најпрво идентификуваа протеини осетливи на светлина кај микроорганизмите, познати како каналродопсини, додека Карл Дајсерот успеа овие молекуларни структури успешно да ги пренесе и примени во клетките на цицачите. Со внесување на овие гени во одредени неврони, клетките почнуваат да реагираат на ласерски или светлосни сигнали, што на лекарите им овозможува непосреден увид во тоа кои точно нервни кола го предизвикуваат проблемот.
Ова научно достигнување се надоврзува на долгата традиција на Нобеловата награда за физиологија или медицина, која од 1901 година до денес е доделена вкупно 116 пати на повеќе од двесте научници. Наградата традиционално ја отвора неделата на објавување на нобеловците, а признанието покрај глобалниот научен престиж носи и финансиски износ што го обезбедува фондацијата на Алфред Нобел. Научните тимови во универзитетските центри и клиничките болници веќе ги користат овие методи во лабораториски услови, а наредниот клучен чекор е нивна широка стандардизација во болничката пракса.
