Skip to content
Нападите со дронови во Црно море оставија еден трговски брод потонат, а друг оштетен. Потеклото на дроновите останува неутврдено, додека бугарските власти ја продолжуваат потрагата и проверуваат можно загадување.
Сите 18 морнари од оштетениот брод „Ејбл“ се спасени и пренесени во Варна, но судбината на екипажот на потонатиот „Алфа Уатан“ останува непозната. Во извештајот на Бугарската национална телевизија од 18:31 часот на 6 октомври, потрагата по вториот екипаж сè уште трае. Двата трговски брода биле нападнати со дронови во текот на ноќта, во бугарската исклучителна економска зона во Црното Море.
Претседателката Илијана Јотова свика седница на Консултативниот совет за национална безбедност за 7 октомври во 13 часот по бугарско време, односно во 12 часот во Македонија. На дневен ред се поморската безбедност и ризиците за критичната инфраструктура во контекст на војната во Украина.
„Ејбл“: спасен екипаж, двајца повредени
На „Ејбл“ избувнал пожар по нападот. Во спасувањето помогнал бугарскиот брод DIOSCURIA, а морнарите потоа биле префрлени со пловни објекти на Воената морнарица и Граничната полиција. Двајца повредени биле пренесени први во Варна, а подоцна пристигнале и преостанатите 16 членови на екипажот.
Според вечерниот извештај на БНТ, индиски морнар со изгореници останал на лекување во воената болница во Варна. Турскиот капетан, кој имал повреда на главата, бил прегледан во болницата „Света Ана“ и отпуштен.
За „Алфа Уатан“, кој пловел под знамето на Того, исходот е многу понеизвесен. Бугарската влада соопшти дека при пребарувањето биле забележани чамец, три спасувачки сплавови и спасувачки елеци, но во моментот на соопштението не биле пронајдени преживеани од потонатиот брод.
Двата брода се движеле во спротивни насоки. Според податоците од MarineTraffic што ги пренесе БНТ, „Алфа Уатан“ пловел кон романското пристаниште Сулина, додека „Ејбл“, под знамето на Палау, патувал од романски Галац кон Истанбул.
Сигнал во 02:54, напад забележан во 03:05
Началникот на одбраната, адмирал Емил Ефтимов, за БНТ ја опиша временската линија: во 02:54 часот по бугарско време спасувачкиот координациски центар примил сигнал за помош од „Алфа Уатан“. Во 03:05 часот, од DIOSCURIA бил забележан напад со воздушни дронови врз бродот. Според адмиралот, потонувањето било толку брзо што екипажот немал време да реагира.
Во потрагата се вклучени два хеликоптера „Кугар“ и авион Су-25 за набљудување на морската површина. Операцијата ја координира поморскиот спасувачки центар во Варна, со учество на воени и цивилни служби. Според владата, подрачјето на инцидентот е околу 70 наутички милји источно од Бјала, односно приближно 130 километри.
Премиерот Румен Радев го оцени нападот како „апсолутно недопустлив“. Во одделно соопштение, владата наведе дека тој ги информирал европските партнери за инцидентот. Истовремено, Радев нагласи дека сè уште не може прецизно да се утврди од која држава потекнуваат дроновите.
Што значи напад во економската зона?
Исклучителната економска зона се наоѓа надвор од територијалното море и има посебен правен режим. Според Конвенцијата на ОН за правото на морето, крајбрежната држава има права врз природните ресурси и надлежности за заштита на морската средина. Другите држави ја задржуваат слободата на пловење и прелетување. Таа разлика е важна за правната оценка на местото на нападот и за мерките што можат да следуваат.
Паралелно со спасувачката операција, бугарските еколошки служби земаат примероци од морската вода кај носот Калиакра, Бјала и Созопол. Ќе се проверуваат нафтени производи, метали и други показатели за квалитетот на водата. Земањето примероци е проверка за можно загадување; во проверените извештаи сè уште нема објавени лабораториски резултати.
Инцидентот отвора и прашање за трошоците на трговскиот превоз. Капетан Димитар Димитров, претставник на Европската конфедерација на здруженијата на бродски капетани, за БНТ објасни дека воениот ризик во Црното Море ги зголемува трошоците за осигурување и може да се пренесе врз цената на транспортот, увозот и извозот. Тоа е процена на ризикот: во проверените извори нема објавена пресметка за поскапување предизвикано конкретно од овие напади.
