Skip to content
Повеќе од две години по преземањето на Државна лотарија, Александар Климовски најавува проверки за работењето во 2023, а можеби и во 2022 година. Истовремено, на денешната прес-конференција за трошоците за прославата на независноста, објасни дека компанијата ги контролира вкупните износи по категории, но не може да ја провери точноста на поединечните хонорари исплатени преку организаторот. Двете изјави го отвораат прашањето колку е темелна контролата врз парите на државната компанија.
Истрагата за сомнение за проневера на речиси 80 милиони денари и финансирањето на прославата се одделни случаи. Нема основа да се претставуваат како поврзана злоупотреба. Но, и двата ја ставаат на проверка отчетноста на раководството: какви документи проверува, кога реагира и врз што ја заснова оценката дека парите се правилно употребени.
Климовски ја презел директорската функција на 5 август 2024 година, што е наведено и во ревизорскиот извештај. До денес поминале две години и два месеца. Во соопштение од 16 декември 2025 година, Лотарија посочила дека со барање од 12 септември 2024 го повикала Државниот завод за ревизија да го провери работењето. Оттука, тврдењето дека директорот „три години чекал“ е неточно.
Прашањето е што следувало по барањето за ревизија. Кога бил утврден конкретниот недостиг, кога биле известени истражните органи и какви мерки биле преземени за да се спречи неговото повторување?
Климовски денеска изјави дека Финансиската полиција била алармирана пред објавувањето на конечниот ревизорски извештај.
ДЗР ги објави наодите на 16 декември 2025 година. Утврдено било дека дневниот промет од десет сопствени продажни места, во вредност од околу 46 милиони денари за 2024 година, не бил редовно уплатуван на банкарските сметки. Ревизорите посочиле и трансакции без соодветна документација или поткрепени со неверодостојни документи.
Во извештајот се опишува системски проблем: недостиг од внатрешни контроли и јасна поделба на должностите. Значаен дел од приемот, ракувањето и сметководственото евидентирање на готовината бил концентриран кај директорот на финансискиот сектор.
Сепак, истиот документ бележи дека во текот на ревизијата биле донесени повеќе протоколи, меѓу нив и за примопредавање и уплата на готовински средства. Тоа покажува дека биле преземени одредени мерки. Она што раководството треба да го покаже е од кога тие се применуваат и дали нивната ефикасност е проверена. Донесен протокол е почеток на контролата; резултатот се гледа во секојдневното усогласување на прометот, готовината и банкарските уплати.
Обвинителството отвори истрага против две финансиски раководителки за сомнение за проневера на 79.989.444 денари. Според обвинителските наводи, дејствијата се однесуваат на целата 2024 година и опфаќаат неуплатен дневен промет и дополнително подигнување пари од сметките. Станува збор за сомненија во истражна постапка, а не за правосилно утврдена вина.
Оваа временска рамка ги опфаќа и последните речиси пет месеци од годината, кога Климовски веќе раководел со компанијата. Преклопувањето не докажува негова вмешаност, но бара прецизно разграничување: кои трансакции се случиле пред неговото доаѓање, кои потоа и кога раководството можело да ги открие неправилностите. Одговорот треба да произлезе од документацијата.
На денешниот прес беше отворено и прашањето за контролата на многу понов трошок — прославата на 35 години независност. Владината портпаролка Марија Митева презентираше извештај од 81 страница, доставен од компанијата задолжена за реализација, за 18 настани во 13 градови. Вкупната прикажана вредност е 340.509.749 денари, односно приближно 5,5 милиони евра.
Во официјално објавената презентација е наведена следната распределба:
| Категорија | Износ во денари |
|---|---|
| Хонорари за артисти и изведувачи | 129.307.500 |
| Продукција | 96.272.512 |
| Логистички трошоци | 58.527.037 |
| Маркетинг | 2.832.450 |
| Хонорари за соработници | 53.570.250 |
| Вкупно | 340.509.749 |
Износите се преземени од објавата на Владата и нивниот збир одговара на соопштениот вкупен трошок.
Треба да се разграничи вкупната вредност на програмата од учеството на Лотарија. Уште на прес-конференцијата на 10 септември беше соопштено дека 300 милиони денари се обезбедени од нераспределената добивка на компанијата за 2024 година, а околу 40 милиони денари преку донации од компании. Значи, целата сума од 340,5 милиони денари не треба да се претставува како исплата од Лотарија.
Владата ја образложува оправданоста на програмата со нејзиниот опфат, бесплатниот пристап за граѓаните и ангажирањето домашни уметници и продукциски екипи. Тоа ја објаснува содржината на прославата, но за оценка на трошоците се потребни и податоци за договорените услуги, нивните цени и начинот на проверка.
Токму тука е најзначајната изјава на Климовски од денешниот прес. Тој објасни дека Лотарија има договор со „Стардаст“, а поединечните хонорари се регулирани преку договорите на организаторот со уметниците или нивните агенции. Според неговото објаснување, тие односи се доверливи, поради што Лотарија ги проверува збирните позиции, но не и точноста на поединечните суми. Хонорарот за Дејвид Гета повторно не беше соопштен.
Ова отвора конкретно прашање за договорениот модел на контрола. Дали Лотарија однапред обезбедила можност овластен контролор да ја провери документацијата што ги поткрепува прикажаните трошоци? Јавното објавување на договор и неговата проверка од надлежен орган се различни постапки. Повикувањето на доверливост само по себе не објаснува како е потврдена оправданоста на секоја категорија.
Извештајот на организаторот е основа за отчет, но сам по себе не претставува независна потврда на трошоците. За јавноста е важно кој го проверил, според кои критериуми и дали проверката опфатила повеќе од собирање на петте финансиски позиции.
Затоа, по денешниот прес, Климовски должи два конкретни одговора: документирана хронологија за откривањето и пријавувањето на недостигот од 2024 година и објаснување на проверката врз средствата за прославата. Најавите за нови проверки и презентацијата на вкупните трошоци ќе добијат вистинска тежина кога ќе бидат поткрепени со јасна трага — кој проверил, што проверил и што утврдил.
