Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски најавува дека до 2028 година просечната плата во Македонија ќе се приближи до 1.000 евра. Но, додека македонската Влада ја претставува оваа сума како цел што треба да се достигне во наредните две години, соседна Црна Гора веќе ја надмина границата од илјада евра просечна нето-плата.
Разликата е уште повпечатлива ако се погледнат најниските примања. Во Црна Гора минималната нето-плата изнесува 600 евра за работни места со пониско ниво на квалификации и 800 евра за работни места за кои се бара високо образование. Во Македонија минималната нето-плата е 26.046 денари, односно приближно 423 евра.
Тоа значи дека дури и црногорската пониска минимална плата е за околу 177 евра повисока од македонската.
Мицкоски ја соопшти целта за просечна плата од 1.000 евра во говорот на одбележувањето на 11 Октомври во Куманово, истакнувајќи ги економските резултати и растот на платите. Но, според последните официјални податоци, Македонија допрва треба да помине значителен пат за да ја достигне сумата што Црна Гора веќе ја исплаќа.
Црна Гора веќе има просечна плата од 1.040 евра, Македонија е на 789 евра
Според црногорскиот завод за статистика МОНСТАТ, просечната нето-плата во август 2026 година достигнала 1.040 евра. Во Македонија, според последните објавени податоци на Државниот завод за статистика, просечната нето-плата во јули изнесувала 48.499 денари, или приближно 789 евра.
Споредба на месечни нето-плати во 2026 година
Извори: МОНСТАТ (август 2026), ДЗС (јули 2026) и националните правила за минимална плата. Просечните плати се од различни месеци, но се најновите споредливи официјални податоци што беа достапни за оваа анализа.
Разликата меѓу просечните плати на двете држави изнесува приближно 251 евро месечно, или нешто повеќе од 3.000 евра на годишно ниво.
И двете земји се мали балкански економии, надвор од Европската Унија. Сепак, нивните политики за платите и структурата на економијата се разликуваат.
Македонија традиционално привлекуваше дел од странските инвестиции преку конкурентни трошоци за работна сила. Црна Гора, пак, во последните години спроведе даночни и социјални реформи со кои значително го зголеми износот што работниците го добиваат како нето-плата.
Токму затоа црногорскиот пример отвора суштинско прашање: дали Македонија може да стигне до европски плати ако продолжи да се потпира на економски модел во кој ниската цена на трудот е една од главните конкурентски предности?
Како Црна Гора успеа да ги зголеми платите, а Македонија сè уште ветува?
Црна Гора не стигна до просечна плата од над 1.000 евра само со природен раст на економијата. Клучна улога имаа две големи реформи, познати како „Европа сега“ и „Европа сега 2“, спроведени во 2022 и 2024 година.
Првата реформа ја зголеми минималната нето-плата од 250 на 450 евра, ги укина придонесите за здравствено осигурување на заработките и воведе прогресивно оданочување на личниот доход.
Втората реформа, од октомври 2024 година, ја зголеми минималната плата на 600 и 800 евра, зависно од квалификациското ниво што го бара работното место. Истовремено, придонесите за пензиско осигурување што ги плаќа работникот беа намалени од 15 на 10 отсто, а придонесот на товар на работодавачот од 5,5 отсто беше укинат.
Економската логика беше дел од средствата што претходно се издвојувале за придонеси да се пренасочат во нето-платите, без целиот товар од зголемувањето да падне врз работодавачите.
Меѓународниот монетарен фонд потврдува дека реформите придонеле за намалување на неформалното исплаќање плати и за одредено зголемување на вработеноста.
Меѓутоа, постои и друга страна на резултатите. ММФ предупредува дека ваквиот модел ги зголемил ризиците за јавните финансии, придонел за повисока домашна потрошувачка и го проширил надворешнотрговскиот дисбаланс. Намалувањето на придонесите, исто така, отвора прашања за долгорочното финансирање на социјалните системи.
Затоа Црна Гора не е модел што може едноставно да се преслика во Македонија. Но, нејзиниот пример покажува дека висината на нето-платите не е само резултат на продуктивноста и пазарот, туку зависи и од даночната политика, придонесите и економските приоритети на државата.
За 1.000 евра просечна плата, Македонија треба да обезбеди раст од речиси 27 отсто
Просечната македонска нето-плата од приближно 789 евра треба да се зголеми за уште 211 евра за да ја достигне границата од 1.000 евра.
Тоа е номинален раст од околу 26,8 отсто.
Ако Владата планира ова да се реализира во наредните две години, просечната нето-плата би требало да расте со приближно 12,6 отсто годишно, при рамномерна динамика.
Последните статистички податоци покажуваат дека во јули 2026 година просечната нето-плата во Македонија пораснала за 7,1 отсто на годишно ниво. Реалното зголемување, по земањето предвид на инфлацијата, изнесувало 4,7 отсто.
Оттука произлегува дека за исполнување на целта на Мицкоски ќе биде потребно забрзување на номиналниот раст на платите во однос на последната забележана годишна стапка.
Илустративно, ако платите во наредните две години продолжат да растат со 7,1 отсто годишно, просечната плата од 789 евра би достигнала приближно 905 евра. Тоа би било околу 95 евра под најавената цел.
Секако, идниот раст не мора да ја следи сегашната динамика. Но, за остварување на ветувањето потребни се конкретни економски механизми, а не само очекување дека платите природно ќе продолжат да растат.
Македонската економија сè уште плаќа цена за моделот на евтина работна сила
Со години Македонија ја градеше својата индустриска конкурентност, меѓу другото, врз релативно ниските трошоци за работна сила и поволностите за странските инвеститори.
Таквиот пристап донесе работни места, извоз и индустриски капацитети, особено во автомобилската индустрија. Но отвори и прашање колкав дел од создадената економска вредност завршува кај работниците.
Работни места со ниска додадена вредност, ограничена можност за професионален напредок и релативно ниски примања не можат долгорочно да бидат единствената основа за приближување кон европскиот животен стандард.
За значително зголемување на платите потребни се инвестиции во технологија, повисока продуктивност, развој на домашни компании и подобро платени професии. Истовремено, важно е да се анализира дали постојната структура на даноци и придонеси создава доволно простор за зголемување на нето-примањата без загрозување на пензиското и здравственото осигурување.
Црна Гора избра директна интервенција преку даночниот систем. Македонија засега главно се потпира на законското усогласување на минималната плата и на растот на заработките во јавниот и приватниот сектор.
Ова се различни економски пристапи, со различни придобивки и ризици, но разликата во нето-платите меѓу двете држави е веќе мерлива.
Илјада евра просечна плата не значи дека сите работници ќе живеат подобро
Постои уште едно важно ограничување во ветувањето на премиерот.
Просечната плата сама по себе не покажува колку заработува типичниот работник.
На нејзината висина влијаат и највисоките заработки, поради што медијалната плата, односно заработката што ја дели распределбата на платите на две еднакви половини, би дала дополнителна слика за животниот стандард.
Дури и доколку Македонија достигне просечна плата од 1.000 евра во 2028 година, тоа не значи дека сите работници ќе ја примаат таа сума.
Дополнително, важно е колку ќе вредат тие 1.000 евра.
Ако цените на храната, домувањето, енергијата и услугите продолжат да растат, дел од номиналното зголемување на платите ќе биде потрошен за покривање на поскапите животни трошоци.
Ниту Црна Гора не е исклучок од овој проблем. Според МОНСТАТ, во август 2026 година просечната нето-плата пораснала за 0,3 отсто во споредба со јули, но потрошувачките цени се зголемиле за 1,2 отсто. Тоа значи дека реалната плата на месечно ниво се намалила за 0,9 отсто.
Овој податок е важен бидејќи покажува дека повисоката номинална плата не е автоматска гаранција за поголема куповна моќ.
Дали Македонија доцни со реформите што можат да донесат повисоки плати?
Разликата меѓу двете земји не може целосно да се објасни само со реформите. Црна Гора има различна економска структура, големо учество на туризмот и користи евро, додека Македонија има поголема производствена база и сопствена валута со стабилен курс кон еврото.
Сепак, разликата во платите заслужува сериозна анализа на домашните економски политики.
Црна Гора веќе неколку години спроведува реформи со конкретни ефекти врз нето-примањата, а Македонија сè уште ја поставува границата од 1.000 евра како среднорочна цел.
Токму затоа најавата на Мицкоски би требало да биде придружена со јасен план: колкав раст на продуктивноста се очекува, какви инвестиции ќе го овозможат, дали ќе се менуваат придонесите и каква динамика на минималната плата се предвидува.
Без такви одговори, целта останува политичко ветување чија економска изводливост допрва треба да се покаже.
Разликата меѓу Македонија и Црна Гора денес не се мери само во евра.
Таа се гледа и во изборот на економските политики, динамиката на реформите и начинот на кој државите се обидуваат да ја зголемат заработката на работниците.
Во Црна Гора просечната нето-плата веќе достигна 1.040 евра, додека Македонија, со околу 789 евра, има уште значителен простор за приближување.
Владата може да укаже на реалниот раст на платите во изминатите години. Тој раст постои и е потврден со статистиката. Но, споредбата со соседството покажува дека растот сам по себе не е доволен показател за успех ако разликата во животниот стандард останува голема.
Целта од 1.000 евра во 2028 година е достижна само доколку се обезбеди значително побрза динамика на раст или се спроведат дополнителни реформи што ќе ги зголемат нето-примањата.
Најважното прашање, затоа, не е дали Македонија еден ден ќе ја достигне бројката од 1.000 евра, туку колку ќе вреди таа плата кога ќе биде достигната и колкав дел од работниците навистина ќе почувствуваат подобрување.
Додека Мицкоски најавува просечна плата од 1.000 евра за две години, Црна Гора веќе е над таа граница. За македонските работници останува прашањето дали ќе добијат само повисока статистичка просечна плата или суштински повисок животен стандард.
