Зошто светот е опседнат со деведесеттите?

Деведесеттите повторно ја обликуваат популарната култура, од карго-панталоните и минималистичките фустани до музиката и фотографијата. Зад враќањето на старата естетика стои и привлечноста на времето пред паметните телефони, социјалните мрежи и постојаното присуство на алгоритмите.

За генерацијата Зед, тоа е период што најчесто го познава преку туѓи фотографии и приказни. Психологот Клеј Рутлиџ објаснува дека младите во него препознаваат можност за поинаков однос со технологијата, во кој сами одлучуваат кога и како ќе ја користат. Носталгијата, според него, може да поттикне и нови идеи.

Овој интерес доби и голема изложба во лондонската „Тејт Бритен“. „Деведесеттите: Уметност и мода“, отворена на 8 октомври, ја истражува деценијата низ повеќе од сто дела, фотографии и модни креации. Во нејзиното осмислување учествува поранешниот главен уредник на британскиот „Вог“, Едвард Енинфул. Изложбата ќе трае до 14 февруари 2027 година.

Поставката ги поврзува фотографиите на Јирген Телер, Дејвид Симс и Корин Деј со уметноста на Демиен Херст, Сара Лукас и Стив Меквин и со креациите на Вивиен Вествуд и Александар Меквин. Таа прикажува како уметниците, дизајнерите и фотографите ги преминувале границите меѓу своите области, создавајќи заедничка културна сцена. Во неа имало место и за провокација и за несовршеност.

Модната новинарка Дејна Томас нуди и комерцијално објаснување за денешното враќање. Притисокот постојано да се произведуваат нови колекции остава малку време за оригиналност. Познатите изгледи полесно се обновуваат и продаваат. Минимализмот на Керолин Бесет-Кенеди, според неа, е особено погоден за такво повторно пакување.

Но сликата на деценијата како изгубен рај има сериозни празнини. Во критички осврт, „Фајненшл тајмс“ потсетува дека зад модните и музичките симболи стоеле и војните на Балканот, геноцидот во Руанда и последиците од епидемијата на СИДА. Делата од тој период и денес отвораат тешки прашања за насилството и ранливоста.

Уметницата Винка Петерсен го поврзува тогашното создавање со времето што младите го имале на располагање. Животот во напуштени лондонски згради им ги намалувал трошоците и им оставал простор за експериментирање. Денешните млади, вели таа, носат потежок товар и имаат помалку слобода на почетокот на возрасниот живот.