Skip to content
Хрватската финансиска агенција ФИНА од 20 ноември 2026 година ќе почне да отвора бесплатни советувалишта за презадолжени граѓани. Целосното функционирање се очекува од 1 јануари 2027 година, а помош ќе можат да побараат и лица против кои веќе се води постапка за присилна наплата или друга судска постапка.
Членката на управата на ФИНА, Винка Илак, најави изработка на финансиски планови и планови за отплата, правни совети, помош при пополнување обрасци и психолошка поддршка. Услугата ќе биде бесплатна и за граѓаните на кои им се заканува презадолженост.
Советувањето треба да помогне граѓанинот да утврди колку должи, кому му должи и кои можности ги има за решавање на проблемот. Тоа само по себе не значи отпишување на долгот, укинување на каматите или запирање на наплатата. За таквите промени се потребни соодветен договор или законска постапка. ФИНА во своите упатства прави јасна разлика меѓу информирањето за долгот, договорот со доверителот и судската заштита.
Првиот чекор е да се утврди кому му е наменета помошта. Според најавата, советувалиштата ќе примаат презадолжени граѓани и лица изложени на таков ризик. Почнатата извршна или судска постапка нема да биде пречка за барање совет.
Вториот чекор е обраќањето до ФИНА. Во проверената најава сè уште не се наведени точните адреси на новите советувалишта, работното време и начинот на закажување. Во меѓувреме, агенцијата има интернет-страница со информации за долговите, блокираните сметки и достапната помош, како и контакти на правни клиники и потрошувачки организации. Тие постојни услуги треба да се разликуваат од новите советувалишта најавени за ноември.
Третиот чекор е подготовката на документацијата. Задолжителен список за новите советувалишта не е објавен во проверената најава. Како практична подготовка, корисно е да се соберат договорите за кредит, известувањата за долгот, опомените, доказите за извршени уплати и документите од судската или извршната постапка. Прегледот на приходите и основните месечни трошоци би помогнал при процената на можностите за отплата. ФИНА советува најнапред да се проверат основата и структурата на побарувањето: главнината, каматите и трошоците.
Четвртиот чекор е изработката на одржлив план за отплата. Тој треба да ги поврзе долговите со реалните приходи и неопходните трошоци на домаќинството. Во своите постојни препораки ФИНА ги наведува разговорот со доверителот, можноста за плаќање на рати, одложувањето на плаќањето и промената на условите за отплата. Дали некое од овие решенија е можно зависи од конкретната обврска и околностите; советувалиштето не може однапред да гарантира согласност од доверителот.
Петтиот чекор се однесува на граѓаните кај кои наплатата веќе е почната. Во Хрватска, податоци за долгот и за основата на присилната наплата може да се проверат преку услугата „е-Дугови“ или во филијала на ФИНА. Ако граѓанинот смета дека побарувањето е неосновано, погрешно пресметано или веќе платено, потребна е проверка на можните правни средства. Агенцијата објаснува дека за оспорување на наплатата е надлежен судот, а барањето совет не ја запира автоматски постапката.
Психолошката поддршка е значаен дел од најавениот модел. ФИНА во своите образовни материјали укажува дека финансиските тешкотии можат да предизвикаат долготрајна загриженост, чувство на беспомошност и повлекување од разговорите за проблемот. Затоа поддршката опфаќа и поставување реални цели и барање стручна помош, покрај планирањето на отплатата.
Во Македонија постои систем на бесплатна правна помош. Според Министерството за правда, примарната помош опфаќа правни информации, општи совети и помош при поднесување барање за секундарна правна помош. Таа е достапна преку Министерството, неговите подрачни одделенија, овластени здруженија и правни клиники. Адвокатската помош се одобрува под законски утврдени услови, поврзани и со финансиската состојба на барателот.
Организацијата на потрошувачите на Македонија нуди потрошувачко советување и материјали за заштита на корисниците на финансиски услуги. Комората на извршители објавува информации за постапките и контакти на извршителите. Овие услуги обезбедуваат различни видови помош, но од проверените јавни информации не е потврден единствен центар што истовремено нуди финансиско, правно и психолошко советување за презадолжени граѓани според најавениот хрватски модел.
