Skip to content
„Алказар“ во Солун повторно ги отвори вратите за посетителите на 11 октомври 2026 година, откако беа завршени работите за неговата обнова и отстранети скелињата што го покриваа речиси четири децении. Историската џамија „Хамза-бег“ сега добива нова улога како изложбен простор, а влезот во првите две недели од работењето е бесплатен.
Објектот се наоѓа на крстосницата на улиците „Егнатија“ и „Венизелу“, во непосредна близина на метро-станицата „Венизелу“. За посетителите од Македонија тоа е можност во прошетката низ центарот на Солун да вклучат и знаменитост што со години беше затскриена зад скелиња. Местоположбата овозможува посетата лесно да се поврзе со други историски места во околината.
Џамијата е изградена во 1467 година, по иницијатива на ќерката на османлискиот воен заповедник Хамза-бег. Според грчкото Министерство за култура, таа е најстариот исламски молитвен објект во Солун. Низ вековите првобитната градба била проширувана, со дополнителни простории и двор опкружен со столбови. Во денешниот изглед на објектот се препознаваат повеќе фази од неговата долга историја.
Името „Алказар“, по кое го познаваат многу солунчани, доаѓа од киното што во минатиот век работело во неговиот двор. Така, покрај верското и архитектонското наследство, зградата зачувала и дел од сеќавањата на градот поврзани со филмот и секојдневниот живот. Истото име останало во употреба и по престанувањето на кинопроекциите.
Долгото присуство на скелињата не значи дека последната обнова траела речиси 40 години. Министерството за култура соопшти дека сложениот зафат бил изведен за приближно две години. Тој опфатил зацврстување на градбата, заштита на нејзините изворни материјали и обновување на архитектонските елементи. Работите биле финансирани преку европскиот Фонд за закрепнување и отпорност, а нивното завршување било објавено на почетокот на септември.
При обновата биле санирани пукнатини, отстранети оштетени малтери и заштитени делови од внатрешната украсна обработка. Биле обновени и покривните делови над сводовите околу дворот и над северната сала. Новите археолошки наоди, меѓу кои и траги од некогашното минаре, барале приспособување на решенијата за зацврстување на објектот. Со тоа, обновата вклучила и истражување на неговите постари градежни фази.
Првата изложба е посветена на самиот Солун. Под наслов „Солун: Трагите на преобразбата (1960–1980)“, таа претставува фотографии на Пит Марифоглу. Изложбата ги поврзува трговскиот живот и пазарите, секојдневието на луѓето и местото на спомениците во современиот град. Посетителот добива можност да ја разгледа обновената градба и, преку фотографиите, да го запознае Солун од времето кога неговиот изглед забрзано се менувал.
За изложбената програма се грижат солунската служба за заштита на старините и MOMus, организацијата што обединува музеи на визуелните уметности. Најавени се повремени изложби и културни настани усогласени со историјата и карактерот на објектот. Новата намена овозможува неговата архитектура да биде достапна за јавноста, а посетата да се збогати со содржини за минатото и културата на градот.
Објавеното работно време е од вторник до недела, од 10 до 18 часот по грчко време. Во понеделник објектот е затворен. Бесплатниот влез се однесува на првите две недели од работењето, а потоа е најавено дека влезот ќе се наплаќа. Износот на билетот не е наведен во достапната најава. За патување по почетниот период, посетителите треба да ја проверат важечката цена и евентуалните промени во работното време.
Од „Алказар“ може да се продолжи пеш по улицата „Егнатија“ кон византиската црква „Богородица Халкеон“. Таа е изградена во 1028 година, а името го добила по некогашната населба на бакарџиите во близина. Оваа станица во предложената прошетка овозможува османлиското наследство на градот да се поврзе со неговата постара византиска историја, без потреба од возење до друг дел од Солун.
Следната станица е римскиот форум, северно од црквата, во близина на улиците „Олимпу“ и „Филипу“. Во римско време тој бил средиште на економскиот, управниот и јавниот живот. Археолошкиот простор зачувува остатоци од плоштад, тремови и одеон. Со оваа маршрута, посетителот може во една прошетка да поврзе три различни историски периоди: римскиот, византискиот и османлискиот.
За разгледувањето на „Алказар“ и неговата изложба, а потоа и за прошетката до двете блиски знаменитости, добро е да се остави доволно време за задржување на секое место. Бесплатниот влез се однесува на новоотворениот изложбен простор; условите за посета на другите знаменитости се проверуваат одделно. Предложената пешачка маршрута на карта може да послужи како почетна точка за културна прошетка низ центарот на Солун.
