Skip to content
Промовираното музејско издание и одржаните работилници во Прилеп покажуваат конкретен начин за пренесување на антифашистичкото наследство до младите.
Македонија утрово одбележува 85 години од почетокот на антифашистичката и народноослободителната борба со конкретна новост од Прилеп: Заводот и музеј промовираше нов каталог за Меморијалниот музеј „11 Октомври 1941“. Во истата недела, музејот организираше интерактивни работилници со ученици. Двата примера покажуваат како наследството може да се пренесува преку документи и непосредно учество.
Промоцијата се одржа на 9 октомври во Участакот, објектот поврзан со почетокот на востанието. Изданието го одбележува и вториот јубилеј: 65 години од оформувањето на меморијалниот музеј во 1961 година.
Историчарот Рубин Белчески од прилепскиот Завод и музеј објаснува за МИА дека каталогот ги опфаќа историјатот на музејот, поставката, текстови и фотографии, вклучително и од збирката оружје. Историскиот преглед ги следи настаните од окупацијата на Прилеп во април 1941 година до крајот на таа година.
Музејското издание создава можност посетителот да продолжи да ја истражува темата и по излегувањето од поставката. За наставниците, ваквата публикација може да биде основа за час во кој учениците ќе поврзуваат настан, предмет и историски извор. Тоа е нејзиниот образовен потенцијал; неговата реална употреба допрва треба да се следи.
Директорката Мимоза Христоска, според извештајот на МИА, потсети дека првата музејска поставка во објектот била отворена на 1 мај 1952 година. Меморијалниот музеј бил оформен на 11 октомври 1961 година. Во него историските предмети стојат заедно со монументалната фреска на Борко Лазески. mia.mk
Но промоцијата не одговара на секое прашање за достапноста. Во разгледаните актуелни објави не се наведени тиражот, условите за набавка или линк до целосна дигитална верзија. Од тоа не може да се заклучи дека каталогот е недостапен. Може да се заклучи дека тие практични информации сè уште недостигаат во проверените објави.
Учениците како учесници во сеќавањето
Вториот пример е работата со училиштата. Радио Пела на 7 октомври извести за започнатите работилници „Бегство од музеј“ и „Детективи на минатото“, со ученици од средните училишта „Орде Чопела“ и „Ѓорче Петров“. Истиот извештај потврдува дека на 7 октомври „Бегство од музеј“ се одржала и со ученици од „Добре Јованоски“.
Официјалната општинска програма предвиде и приближување преку лична приказна: драмолетката „Херојот е мојот дедо“, посветена на Душко Наумоски. Ваквата форма го насочува вниманието кон човекот зад историското име. За оваа изведба, достапните најави не се доволни за да се потврди реализацијата.
Во образовна смисла, интерактивната форма отвора можност ученикот да поставува прашања и да бара објаснување. Наместо датумот да остане изолиран податок, музејот може да го поврзе со материјални сведоштва и човечки судбини. Колку успешно го постигнал тоа, би покажале содржината на задачите и искуствата на учесниците.
За посериозна оценка би биле потребни податоци за редовноста на посетите, користењето на материјалите во наставата и продолжувањето на соработката по празникот. Достапните извештаи потврдуваат активност во јубилејната недела. Не потврдуваат целогодишна програма, ниту дозволуваат заклучок за состојбата на сите музеи во земјата.
Историската врска бара прецизни датуми. На 11 октомври 1941 година прилепските партизани ја нападнале станицата на бугарската окупациска полиција и други цели во градот. Во Кумановско, првите одреди излегле на терен на 12 октомври, како што бележи историскиот труд на Миодраг Арсовски–Болто. Тоа се поврзани, но различни настани.
Борбата за ослободување го отворила патот кон институционалното конституирање на македонската држава со АСНОМ на 2 август 1944 година. Декларацијата за основните права ја утврдила еднаквоста на граѓаните без оглед на националноста, верата, полот и расата, како и слободата на говорот и печатот. Овие одлуки се документирани во стручното списание „Македонски архивист“.
Оттука, чувањето на наследството опфаќа и објаснување како отпорот против окупацијата станал државотворен процес. Музеите и училиштата имаат јавна одговорност да го направат тој процес разбирлив. Неговите документи и вредности им припаѓаат на граѓаните, независно од денешната партиска припадност.
Според општинската програма, денес во Прилеп од 9 часот ќе се положува цвеќе на спомениците на хероите, а од 9 до 14 часот ќе се одржи крводарителска акција. Музејската работа веќе додаде друга содржина на јубилејот: публикација и средби со ученици.
Проверените прилепски примери покажуваат институција што го документира и го пренесува наследството. Новиот каталог и одржаните работилници се конкретни резултати. Следното прашање е колку широко и колку редовно ќе се користат. Одговорот ќе ја покаже трајноста на работата што започна во пресрет на 85-годишнината
