Skip to content
Европските лидери се подготвуваат да побараат построги санкции кон Русија на самитот во четврток, ставајќи ги во директен конфликт со Доналд Трамп. Одлуката доаѓа само неколку дена откако американскиот претседател се согласи со Владимир Путин да ги ублажи ограничувањата за извоз на руски дизел.
Според нацрт-заедничката изјава, лидерите на Европскиот совет планираат да побараат дополнителни санкции и мерки насочени кон приходите од нафта на Русија. Владите на земјите-членки на ЕУ со тоа го отфрлаат тврдењето на Трамп дека обезбедил „енергетско примирје“ меѓу Русија и Украина, пишува Политико.
Ова несогласување открива растечки јаз во стратегијата за принудување на Москва да преговара. Додека Трамп се стреми да ги намали цените на горивата во САД со тоа што ќе дозволи повеќе руски дизел да влезе на светскиот пазар, европските лидери го гледаат ограничувањето на приходите од енергија на Кремљ како клучно за принудување на Путин да ја заврши војната.
„Русија не е заинтересирана за деескалација, прекин на огнот или мир“, изјави полскиот премиер Доналд Туск во понеделник на безбедносната конференција во Варшава. „Затоа одам во Брисел за да ги замолам нашите партнери сериозно да размислат за зајакнување на санкциите против Русија.“
Германскиот канцелар Фридрих Мерц, исто така, повика на нови ограничувања. Тој рече дека Москва продолжува со нападите врз украинската енергетска инфраструктура, и покрај најавата на Трамп за прекин на огнот. „Русија ќе преговара искрено само под притисок“, рече Мерц во понеделник. „По неодговорните напади на Москва врз цивилните енергетски резерви во Украина, мораме уште повеќе да ги заостриме санкциите.“
Најголем пакет санкции досега
Притисокот расте откако министрите за надворешни работи на ЕУ го одобрија најголемото проширување на листата на санкции досега во понеделник, додавајќи повеќе од 1.600 поединци и компании. Европската комисија, исто така, подготвува 23-ти пакет секторски санкции. Висок украински функционер, зборувајќи под услов да остане анонимен поради чувствителноста на преговорите, рече дека Киев очекува предлогот да стигне до владите на ЕУ до крајот на годината.
Други европски земји зазедоа сличен став. Велика Британија и Норвешка, исто така, рекоа дека ќе го засилат притисокот врз Москва. „Важно е да се санкционира Русија за да не може да ја финансира војната“, рече норвешкиот министер за одбрана Торе О. Сандвик и повика на затворање на дупките во постојните ограничувања.
Изборната пресметка на Трамп
Многу европски дипломати неофицијално веруваат дека ненадејниот потег на Трамп за ублажување на ограничувањата е мотивиран првенствено од домашни политички размислувања пред изборите за Конгресот во САД следниот месец. Еден висок функционер потврди дека ова гледиште е распространето меѓу претставниците на ЕУ.
Претседателот е под притисок од цените на горивата, кои скокнаа од почетокот на американско-израелската војна против Иран. Трамп водеше кампања во 2024 година со ветување дека ќе ги задржи цените на бензинот под 2 долари за галон, но гласачите сега се соочуваат со цени кои се двојно повисоки. Тоа би можело да ги доведе републиканците во опасност да ја изгубат контролата врз Конгресот.
Неговиот договор со Путин предвидува дополнителни 4,8 милиони тони руски дизел да бидат пуштени на светскиот пазар во наредните месеци, што треба да го намали притисокот врз снабдувањето и цените.
Сепак, европските и украинските претставници се сомневаат дека оваа количина ќе направи значителна разлика. Тие истакнуваат дека ветениот обем покрива само околу десет дена од побарувачката на САД и веруваат дека договорот ги поткопува напорите да се одбијат средствата на Москва за финансирање на инвазијата.
„Факт е дека ова дополнително гориво ќе има минимално влијание врз цените во САД“, рече висок функционер на ЕУ. „Станува збор за избори“, додаде друг функционер на ЕУ. „Тој рече дека ќе ги намали цените, а потоа одлучи да влезе во војна со Иран.“
Функционерите, исто така, се разликуваат околу тоа дали Путин воопшто има намера да го почитува наводното енергетско примирје. Русија продолжи да ја напаѓа енергетската мрежа на Украина дури и по објавувањето на договорот, а Киев вели дека не биле консултирани за ова прашање.
Засега, повеќето европски функционери избегнуваат јавни критики кон Трамп, и покрај нивните сомневања. Еден дипломат рече дека ЕУ и Украина треба да го задржат својот став во наредните недели, кога долгорочните намери на американската администрација кон Киев би можеле да станат појасни. Тој додаде дека Трамп повторно би можел да се предомисли ако Путин не успее да го испорача ветениот дизел.
Притисок врз Вашингтон
Спорот ги обнови европските барања Вашингтон поконзистентно да ги спроведува своите санкции против Москва. Туск ги повика Европа и САД да дејствуваат заедно за да ѝ покажат на Русија дека се подготвени за построги мерки. Шефот на европската дипломатија, Каја Калас, го повика Вашингтон да го усогласи својот пристап со Брисел.
Калас потсети на сеопфатниот закон за санкции против Русија, за кој се залагаше покојниот републикански сенатор Линдзи Греам. Трамп го потпиша минатиот месец, но сè уште не го спроведе целосно. Законот му дава на Вашингтон дополнителни алатки за сузбивање на руската енергетска трговија и казнување на оние кои помагаат во војната. Европските претставници сакаат администрацијата да ги користи тие алатки, а не да ги ублажи ограничувањата за рускиот извоз.
Некои републиканци, исто така, бараат построги мерки. „Мислам дека треба да почнеме да го спроведуваме законот за санкции против Русија“, рече републиканскиот претставник Ден Креншо на конференција во Варшава.
Несогласувањето, исто така, покренува пошироки прашања за зависноста на Европа од Вашингтон, особено по извештаите дека американските претставници се заканија дека ќе го ограничат пристапот до американско оружје ако Киев не престане да ги напаѓа руските рафинерии за нафта.
Официјален претставник на НАТО рече дека во моментов нема индикации дека Вашингтон ги исполнува заканите, бидејќи запирањето на продажбата би им наштетило и на американските производители на оружје. „PURL е добар бизнис за Американците“, рече официјален претставник, објаснувајќи дека тоа е иницијатива на НАТО преку која европските сојузници го финансираат купувањето американско оружје за Украина.
Европскиот комесар за одбрана Андриус Кубилиус не коментираше директно за извештаите, но нагласи дека Европа итно треба да преземе примарна одговорност за сопствената одбрана, бидејќи Вашингтон го намалува своето воено присуство на континентот.
Клучниот момент ќе дојде во четврток, кога лидерите на ЕУ ќе се обидат да го продолжат притисокот врз Москва додека нивниот најмоќен сојузник се движи во спротивна насока.
