Skip to content
За првпат се објавени технички докази дека шпионски софтвер може тајно да зарази уред преку обична интернет-реклама, без корисникот да кликне, да преземе датотека или да отвори сомнителна содржина. Истражувачите од „Ситизен лаб“ при Универзитетот во Торонто открија голема операција за дигитално шпионирање, поврзана со израелска компанија, која користела реклами прикажувани на речиси 200.000 веб-страници и мобилни апликации.
Истражувањето, објавено на 15 октомври од „Ситизен лаб“ и пренесено од „Вајрд“, го открива механизмот наречен AdFection, преку кој легитимната инфраструктура за интернет-огласување се користи за следење корисници и за насочени кибернапади.
За разлика од вообичаените измами, при кои жртвата мора да отвори злонамерен линк или да инсталира апликација, овој метод не бара никаква интеракција.
Доволно е уредот да вчита специјално подготвена реклама на веб-страница или во апликација. Корисникот не мора ниту да ја забележи рекламата за неговиот уред да биде изложен на напад.
Истражувачите утврдиле дека израелската компанија Discover-Tech користела рекламна инфраструктура за испорачување шпионски софтвер поврзан со компанијата Candiru, позната по развојот на напредни алатки за дигитален надзор.
Најмалку 45 уреди во медиумската куќа „Ал Џезира“ биле цел на вакви напади во текот на 2024 и 2025 година. Анализата на мрежните записи и примероците од злонамерниот код покажала дека преку рекламите биле заразувани уреди со шпионски софтвер.
Меѓу техничките докази е и примерок од злонамерна програма за Windows, издвоен од еден компромитиран уред.
Ова е првата јавно документирана техничка потврда за успешни напади со комерцијален шпионски софтвер што се испорачува преку насочени интернет-реклами, без клик од жртвата.
Како обична реклама станува средство за шпионирање
Во центарот на операцијата е платформата Controlium, развиена од Discover-Tech, која овозможува препознавање, профилирање и следење на корисниците, а потоа и испорачување злонамерен код до избрани цели.
Кога корисникот отвора веб-страница или апликација со реклами, во дел од секундата се одвива автоматска аукција меѓу рекламните компании. Во текот на тој процес се разменуваат податоци за уредот, неговата интернет-адреса и рекламните идентификатори.
Discover-Tech ја користела оваа инфраструктура за да препознае конкретни корисници и уреди.
Кога рекламата ќе се прикаже, до серверите на компанијата се испраќаат идентификациски податоци. Доколку уредот е избран за напад, серверот може да испрати злонамерен JavaScript-код, кој искористува безбедносни пропусти во прелистувачот или апликацијата.
На тој начин шпионскиот софтвер може да биде инсталиран без знаење или активност на корисникот.
Кај корисниците што не се избрани за напад, рекламата може да послужи само за собирање податоци и следење. Затоа, појавувањето на ваква реклама не значи автоматски дека уредот е заразен.
Рекламите стигнале до 75.000 апликации и 120.000 веб-страници
Размерите на операцијата станале јасни откако истражувачите анализирале речиси четири милијарди записи од автоматизирани рекламни аукции.
Податоците покажале дека меѓу март и јуни 2026 година реклами со код што овозможувал дополнително испорачување содржина биле прикажани во повеќе од 75.000 апликации за Android и iOS и на повеќе од 120.000 веб-страници.
Истражувачите откриле дека рекламната инфраструктура насочила милиони уреди кон сервери поврзани со Candiru, што овозможувало масовно профилирање и следење.
Но овие бројки не претставуваат број на заразени уреди. Потврдените случаи на шпионска инфекција се многу помалку, а вистинскиот опсег на компромитирани уреди засега не е познат.
Рекламите се појавувале и во мрежи поврзани со НАТО, Обединетите нации, европски институции, владини агенции и организации со чувствителни податоци.
Истражувањето утврдило и значителна рекламна активност насочена кон корисници во Црна Гора, која била меѓу земјите со најголем број рекламни понуди по жител. Тоа не значи дека таму се потврдени инфекции со шпионски софтвер.
Компанијата со години била дел од одобрените рекламни мрежи
Посебно загрижувачки е што Discover-Tech од 2020 година фигурирала во регистрите на одобрени рекламни добавувачи на Google и европското здружение за дигитално огласување IAB Europe.
Тоа ѝ овозможило пристап до рекламната инфраструктура што секојдневно ја користат огромен број веб-страници и апликации.
По објавувањето на наодите од истражувањето, Google потврди дека го блокирал пристапот на Discover-Tech до своите рекламни платформи поради систематско прекршување на правилата.
Компанијата била отстранета и од регистарот на IAB Europe на 8 октомври, додека други рекламни оператори презеле слични мерки.
„Ситизен лаб“ предупредува дека проблемот не се ограничува на една компанија. Начинот на кој функционира современото дигитално огласување овозможува информации за милиони корисници да бидат достапни за голем број посредници, со недоволна контрола врз нивната вистинска намена.
Како да се заштитат корисниците
Истражувачите советуваат користење проверени алатки за блокирање реклами и следење, интернет-прелистувачи со засилена заштита на приватноста и исклучување на персонализираното рекламно следење кога е можно.
Дополнителна заштита може да обезбедат мрежни решенија што ги блокираат рекламните сервери, како и редовното ажурирање на оперативниот систем и апликациите.
Сепак, истражувачите нагласуваат дека кај напредните напади без клик, можностите за индивидуална заштита се ограничени. Особено изложени се лица што може да бидат предмет на насочен надзор, меѓу кои новинари, активисти, политичари и вработени во чувствителни институции.
Истражувањето не докажува дека секој телефон може да биде заразен преку секоја реклама. Потврдено е дека вакви напади се технички возможни и дека веќе биле употребени против конкретни цели.
Но откритието претставува сериозно предупредување за дигиталната безбедност. Интернет-рекламите, кои досега претежно се поврзуваа со собирање лични податоци и следење на корисничките навики, можат да бидат искористени и како средство за директно инсталирање шпионски софтвер.
