Skip to content
Форензичка анализа потврдила дека телефонот на Владан Ѓокиќ бил заразен со „Пегасус“ во текот на 2026 година. Ректорот бара независна истрага, а кој стои зад нападот сè уште не е утврдено.
Шпионскиот софтвер „Пегасус“ е откриен во телефонот на ректорот на Универзитетот во Белград, Владан Ѓокиќ. Истражувачката лабораторија Citizen Lab, во соработка со фондацијата SHARE, на 19 октомври објави дека форензичката анализа со висок степен на сигурност потврдила заразување на неговиот „ајфон“. Ѓокиќ побара надлежните да утврдат кој го инсталирал и користел софтверот.
Нападот се случил во текот на 2026 година, но во објавениот наод не е наведен точниот датум. Истражувачите го анализирале телефонот на барање на ректорот и со негова согласност. Денешното објавување на резултатите не значи дека телефонот бил заразен денес.
Особено значаен е начинот на нападот. Според Citizen Lab, употребена е техника „без клик“, што значи дека за заразувањето не било потребно корисникот да отвори линк, документ или прилог. Истражувачите наведуваат дека техничката истрага продолжува.
Ѓокиќ го оцени откритието како сериозен напад врз неговата приватност, безбедност и интегритетот на ректорската функција.
„Шпионскиот софтвер ‘Пегасус’ во мојот телефон е уште еден обид за заплашување“, изјави ректорот, пренесува N1. Тој побара независна, темелна и транспарентна истрага, објавување на резултатите и законско постапување против одговорните.
Ректорот предупреди дека случајот не се однесува само на него. Според неговата оценка, загрозени се и приватноста на контактите и доверливоста на комуникациите. Тој порача дека универзитетот мора да остане простор за слободно мислење, критички дијалог и институционална автономија.
Јавната тежина на случајот е поврзана и со поддршката што Ѓокиќ ја дава на студентското движење. SHARE го посочува неговото залагање за универзитетската автономија како важен контекст и предупредува дека дигиталниот надзор врз претставници на независни институции има последици пошироки од личната приватност. Тоа е оценка на фондацијата, а не доказ за идентитетот или мотивот на извршителот.
Форензичкиот наод не утврдува кој го нарачал или извршил нападот. „Пегасус“ е производ на израелската компанија NSO Group, но препознавањето на софтверот не е исто што и идентификување на неговиот оператор. Во објавениот извештај не е наведено ниту кои податоци евентуално биле преземени од телефонот.
Одделно се испитува случајот на Раде Бајиќ, виш обвинителски соработник што работел на предметот „Генералштаб“. Тој во август добил предупредување од „Епл“ за насочување со напреден шпионски софтвер. Сепак, кај него засега не е потврдена успешна зараза со „Пегасус“. Ројтерс наведува дека ниту Бајиќ ниту истражувачите не можеле сигурно да утврдат дали телефонот бил пробиен и како.
Разликата меѓу двата случаи е суштинска: кај Ѓокиќ е потврдено заразување, додека кај Бајиќ постои предупредување за напад што дополнително се истражува. Следното клучно прашање е дали надлежните ќе ја утврдат одговорноста за потврдениот упад во телефонот на ректорот и ќе ги објават наодите.
