Skip to content
Додека враќањето на часовникот за многумина значеше можност за подолго спиење, за работниците во ноќна смена можеше да значи еден час повеќе на работа. Ноќеска, на 25 октомври, во Македонија часовникот се врати од 3 на 2 часот. Оној што непрекинато работел од 22 часот во саботата до 6 часот утринава, одработел девет часа. Практичното прашање е како тоа време ќе биде евидентирано и пресметано во платата.
Пресметката на траењето е едноставна: од 22 часот до полноќ поминуваат два часа, а од полноќ до 6 часот, поради повторениот час, поминуваат седум. Ова важи ако работникот останал на работа до 6 часот според вратениот часовник. Ако работодавачот ја приспособил смената така што таа навистина да трае осум часа, пресметката е поинаква.
Законот за работните односи го обврзува работодавачот да води евиденција за работното време, а посебно и за прекувремената работа. Оттука, при проверката на оваа смена треба да се земе предвид реалното траење, со јасно означување на повторениот час. Самото запишување „од 22 до 6“ не го објаснува целосно времето поминато на работа.
Сепак, деветчасовната смена сама по себе не е доволна за да се утврди дека кај секој работник деветтиот час автоматски е прекувремена работа. Законот ја разликува работата преку полното работно време од законски спроведената прераспределба на часовите. За конкретниот случај се важни распоредот, вкупниот фонд на часови и применливите правила.
За ноќната работа постои посебен додаток. Членот 24 од Општиот колективен договор за приватниот сектор од областа на стопанството предвидува зголемување на основната плата по час од најмалку 35 проценти за работа ноќе. Одделно предвидува најмалку 35 проценти за прекувремена работа и утврдува дека додатоците меѓусебно не се исклучуваат. Тоа значи дека, кога се исполнети условите за двата основа, пресметката треба да ги опфати и двата додатока.
Во јавниот сектор, членот 16 од Општиот колективен договор предвидува додатоци од 35 проценти за ноќна и 35 проценти за прекувремена работа, пресметани од основната бруто плата. Договорот предвидува и додаток од 50 проценти за работа во недела, а додатоците меѓусебно не се исклучуваат. Бидејќи повторениот час падна во недела, и овој основ треба да се провери според правилата што важат за конкретното работно место.
Затоа нема еден дополнителен износ што може однапред да им се припише на сите медицински сестри, обезбедувачи, фабрички работници или вработени во угостителството. Пресметката зависи од основната плата, одработените часови, применливиот колективен договор и условите за секој додаток.
Работниците можат да побараат проверка на евиденцијата за смената и објаснување како повторениот час влегува во пресметката. Корисно е да ги зачуваат распоредот и податоците за почетокот и завршувањето на работата. При исплатата, работодавачот е должен да издаде писмена пресметка на платата. Ако има несогласување, овие документи се основа за обраќање до синдикатот или Државниот инспекторат за труд.
