Skip to content
Српската напредна странка (СНС) на Александар Вучиќ беше на власт 14 години. Студентската листа убедливо победи на парламентарните избори и ќе формира нова влада. Едно од основните прашања, поставено првиот ден по изборите, е што ќе прави новата влада во однос на безбедносните служби, кои беа длабоко политизирани за време на администрацијата на СНС, со сериозни сомневања за врски на нивните лидери со криминалот, пишува „Данас“.
Студентскиот список истакна дека реформата на безбедносните служби, како и ослободувањето на обвинителството и судскиот систем од политичко влијание, се меѓу главните приоритети по доаѓањето на власт.
Останува прашањето колку брзо ќе можам да ги започнам овие промени и како ќе се реализира најавената реформа. Пред српското издание „Данас“, експертите ја дефинираат претстојната работа како сериозна и деликатна и предупредуваат дека нема време за губење.
Ступар: Распуштање на БИА и итно разрешување на раководителите во МВР
Адвокатот и поранешен полициски инспектор Горан Ступар изјави дека дури и ако СПП ги изгуби изборите, случајот претставува еден вид револуција во системот на управување. Според него, не е можно да се зборува за вообичаеното предавање на властите, како што беше во периодот на промените во октомври 2000 година до 2012 година. Тој предупредува дека ако почекаме редовно конституирање на парламентот, а потоа и на владата, ќе се изгуби драгоцено време, за време на кое криминалната мрежа може повторно да се оживее.
„Итно е потребно да се формира тим од безбедносни експерти, кој до редовното конституирање на владините тела ќе врши контрола врз работата на МВР. После тоа, потребно е повторно да се разгледа можноста директорот на полицијата, Драган Василиевиќ, привремено да го отстрани началникот на Одделот за криминалистичка полиција – за жал познатиот Марко Кричко, началникот на Полицискиот оддел, началникот на Управата за административни активности, командантот на жандармеријата Радослав Репач, како и сите команданти на единиците на жандармеријата, командантот на Специјалната антитерористичка поддивизија (САЈ), Единицата за лична заштита (ЕЗЗ) и Полициската бригада.
Сега има доволно докази за покренување дисциплинска постапка против нив. Тоа би бил најбрзиот начин да се отстранат од нивните работни места, за да не можат да ги уништат доказите. „Доверливи службеници од сегашните полициски сили треба да бидат назначени на тие позиции како привремени вршители на должности“, рече Ступар.
Тој додаде дека работата на сите началници на полициски одделенија треба да се провери што е можно поскоро, особено во најголемите градови – Белград, Нови Сад, Ниш и Крагуевац, како и во Валево и Ужице, каде што граѓани беа убиени за време на минатогодишните протести.
„Сите полицајци кои беа отстранети од своите работни места во последните две години затоа што си ја вршеа работата треба да бидат вратени на нивните претходни должности без одлагање. Пред сè, ги имам предвид инспекторите од Службата за наркотици, кои на крајот на јануари 2026 година открија голема количина наркотици во Коњух, како и многу други службеници, вклучувајќи ги Катарина Петровиќ и Слободан Миленковиќ.
Собирањето докази против сите раководители, за кои постојат основи за сомневање дека се извршени кривични дела, мора да започне денес. За среќа, сè уште имаме доволно чесни обвинители и судии кои не ги оцрниле своите имиња.“ Во соработка со нив, може да се започнат казнени продукции со многу добри резултати“, истакнува тој.
Ступар предупредува да не се создаваат илузии, бидејќи граѓаните се соочуваат со исклучително тешката задача за враќање на владеењето на правото. Не е потребно време, човечки ресурси, средства и најмногу од сè волја.
Според него, главен катализатор на целокупната состојба на општеството се разузнавачките служби – Агенцијата за безбедност и информации (БИА) и Управата за воено разузнавање (ВОА), кои во пракса не се реформирани уште од времето на комунизмот, на југословенскиот диктатор Јосип Броз Тито.
„Навистина е потребен радикален пристап, како оној што го користеше Чешка, кога во 1990 година со декрет беше распуштена озлогласената Државна безбедност.“ После тоа, досието беше отворено, сите вработени во службата поминаа безбедносни проверки, а оние кои не го прекршија законот беа вратени во реформираната Служба за државна безбедност“, рече Ступар.
„Доколку се спроведат однапред прифатените вонредни мерки, да не бидеме изненадени од воскресението на корпусот на СНС по неколку недели. Тие имаат огромни суми пари, стекнати на нелегален начин, и многу е веројатно дека дури и денес почнале да се обидуваат да ја купат својата слобода и да лобираат за подобра ситуација“, рече тој.
Петровиќ: Во текот на првите 100 дена треба да се оцени работата на службите
Полицискиот мајор Катарина Петровиќ смета дека реформата на безбедносните служби треба да започне веднаш по промената на власта, бидејќи без нивна суштинска трансформација не може да има вистинска демократизација на земјата.
„Во текот на првите 100 дена е потребно да се спроведе независна проценка на работата на службите, да се отстранат раководителите одговорни за злоупотребите и да се назначат професионалци на клучни позиции, подготвени да ја преземат сериозната работа што претстои. Секако, потребно е да се воспостави ефикасна граѓанска и парламентарна контрола и заштита на службите од политичко влијание“, рече Петровиќ. Според неа, во рок од една година треба да се изгради механизам во кој безбедносните служби ја штитат државата и граѓаните, а не владата и нејзините интереси.
„Селта не е политичка чистка, туку професионализација, одговорност и враќање на службите во рамките на Уставот и законот. Можно е, во текот на првите неколку дена, некои луѓе, кои воопшто не треба да бидат во безбедносните служби, сами да ги напуштат институциите, ако имаат барем малку морал. Сепак, ова во никој случај не ги ослободува од одговорност, ако се утврди дека е прекршен законот и дека се извршени злосторства“, истакнува Петровиќ.
Савовиќ: Обвинителството веќе има доволно „материјали“
Само во последните неколку недели, истражувачките новинари објавија нова преписка во апликацијата „Скај“, во која поранешниот претседател Александар Вучиќ е наречен со прекарите Оскар и Чварак и е поврзан со групата на Дарко Шариќ. Новинарот од Балканската мрежа за истражувачко новинарство (БИРН) Саша Драгојло ја сними приказната за поранешен активист на СПП, кој признава дека добил пари за организирање на групата за масакр. Заедно со овие скандали, во последните години, новинарите открија десетици други случаи, кои не дојдоа до судска завршница, и покрај присуството на сериозни докази.
Обвинителката Бојана Савовиќ смета дека може да се очекува решителните обвинители да почнат да дејствуваат, но нивните мотиви предизвикуваат сомнежи.
„Верувам дека некои обвинители сега почнаа да си ја работат својата работа, иако одамна имаат доволно „материјали“ за да преземат акција. Или сте се ослободиле од стравот, или барате да стекнете поволен став кон новата политичка структура. Ниту едниот ниту другиот мотив не е добар за обвинителите и нема да доведе до систематска примена на законот. Системска промена може да постигне само група луѓе кои никогаш не се плашеле да си ја работат работата, дури и по цена на огромни жртви“, рече Савовиќ.
Симоновиќ: Не е забавно да се апсат полицајците кои ја криеле преписката од „Скај“
Поранешниот инспектор од Канцеларијата за борба против организираниот криминал (СБПОК) Предраг Симоновиќ се надева дека Обвинителството за организиран криминал не заборавило дека граѓаните го поддржале во најтешкиот момент.
„Очекувам Обвинителството за организиран криминал да го повика граѓанинот Вучиќ и да спроведе разговор со него во врска со комуникацијата во „Скај“. Раководителите на Полициската управа, кои не ја доставија документацијата од „Скај“ до обвинителството, треба да бидат уапсени денес.
Очекувам дека лицата по кои се бараат меѓународни потерници ќе бидат уапсени. Обвинителството треба да му наложи на Министерството за внатрешни работи да ги уапси вработените во Секторот за внатрешна контрола кои ја попречуваат истрагата за убиството на Далибор Драгиевиќ во Бор, како и полицајците кои се директни извршители на убиството“, истакнува Симоновиќ.
Тој исто така очекува дека ќе бидат уапсени раководителите на полициските одделенија кои го нарачале убиството на студентите.
„Очекувам некој од Специјалната антитерористичка единица да излезе со информации и да потврди дали еден од инструкторите бил ранет за време на обуката и дали случајот бил прикриен, или станува збор само за дезинформации. Исто така, очекувам да се појави разоткривачот од БИА.
Очекувам Списокот на студенти да оди во канцелариите на МВР, Високото обвинителство во Белград (ВЈТ) и БИА, да добие копија од документите со влезниот печат и да остави писмена трага, дека побарале оставки од директорот на полицијата, началникот на Одделот за криминалистичка полиција, началниците на САЈ, жандармеријата и Одделот за лична заштита, главниот обвинител на Високото обвинителство во Белград, директорот на БИА и други. Овој документ треба да стане дел од идниот учебник“, вели Симоновиќ.
Според него, Вучиќ сега треба да излезе со официјална изјава за тоа кого помилувал, а Обвинителството за организиран криминал треба да утврди дали ова било во согласност со законот. „Очекувам некој од највисокото раководство на СЈО да стане заштитен сведок и да му биде конфискуван имотот“, рече Симоновиќ.
