Skip to content
Општина Тетово во 2025 година склучила договори за јавни набавки вредни 22,5 милиони евра, што е повеќе од единаесет пати над вредноста од претходната година. Анализата на „Рацин.мк“ покажува дека за седум договори, со вкупна вредност од околу 9,3 милиони евра, била доставена само по една понуда. Пет компании добиле 71,5 отсто од вкупната вредност на договорите. Меѓу набавките се два училишни базени со идентични договорени цени, потпишани непосредно пред локалните избори, додека проверката на градежните договори открива и кратки рокови за изведба, како и продолжување на рокот за изградба на средно училиште.
Од два на 22,5 милиони евра за една година
Од увидот во „Отворени финансии“, вредноста на договорите за јавни набавки на Општина Тетово во 2025 година достигнала 22.518.444 евра, наспроти 1.967.442 евра во 2024 година.
Разликата изнесува повеќе од 20,5 милиони евра, односно раст од приближно 1.045 отсто.
Зголемувањето главно произлегува од големите градежни проекти, меѓу кои се изградба на училишни објекти, спортски базени, патишта и реконструкција на локалната инфраструктура.
Но, покрај значителниот раст на вредноста на набавките, податоците отвораат и прашања за конкуренцијата при доделувањето на договорите.
Седум договори вредни 9,3 милиони евра со само една понуда
Анализата на 11 големи градежни договори, со вкупна вредност од приближно 13,7 милиони евра, покажува дека кај седум постапки била доставена само по една понуда.
Вкупната вредност на овие седум договори изнесува околу 9,3 милиони евра.
Тоа значи дека приближно две третини од вредноста на анализираните големи градежни договори биле доделени во постапки во кои немало конкуренција меѓу повеќе доставени понуди.
Самото учество на еден понудувач не претставува доказ за незаконитост. Сепак, кога станува збор за договори вредни милиони евра, ограничената конкуренција е важен показател за функционирањето на јавните набавки.
Поголемиот број понудувачи може да создаде услови за поповолни цени, додека кај постапките со само една понуда таков натпревар изостанува.
Пет компании со 71,5 отсто од договорените средства
Концентрацијата на договорите е видлива и кај компаниите што добиле најголем дел од јавните набавки.
Според анализираните податоци, пет компании учествуваат со 71,5 отсто во вкупната вредност на договорите склучени во 2025 година.
Најголем удел има „Пелагонија“, со договори вредни приближно 6,8 милиони евра, односно околу 30,2 отсто од вкупната вредност.
Следуваат „Ленди груп“, со приближно 3,36 милиони евра, и „АК инвест“, со околу 2,52 милиони евра.
Само овие три компании добиле договори вредни приближно 12,68 милиони евра, што претставува околу 56,3 отсто од вкупната договорена вредност за 2025 година.
Високата концентрација сама по себе не значи дека постапките биле неправилни, но покажува дека најголемиот дел од јавните средства се распределува меѓу релативно мал број изведувачи.
Два базена, две постапки и идентични цени
Особено внимание привлекуваат договорите за изградба на затворени пливачки базени во основните училишта „Кирил и Методиј“ и „Наим Фрашери“.
Станува збор за две одделни постапки, со броеви 15420/2025 и 15421/2025.
Кај двете набавки проценетата вредност била идентична, 61.407.011,62 денари.
И договорената вредност е идентична: 61.117.971,37 денари со ДДВ за секој базен, односно приближно 994.000 евра по објект.
Двата договора се склучени на 6 октомври 2025 година, а во секоја од постапките била доставена само по една понуда.
За базенот во „Кирил и Методиј“ договорот е склучен со компанијата „Еуровиа“, додека за базенот во „Наим Фрашери“ изведувач е „Вивинт“.
Вкупната договорена вредност за двата базена изнесува речиси два милиони евра.
Идентичните проценети и договорени вредности претставуваат карактеристика на овие две набавки што заслужува внимание, особено поради отсуството на конкуренција.
Договорите предвидуваат 12 месеци за изградба, Општината најавува јуни 2027 година
Проверката на потпишаните договори покажува дека и за двата базена е предвиден рок за изградба од најмногу 12 месеци.
Според член 7 од договорите, рокот започнува да тече од денот на воведување на изведувачот во работа.
Во август 2026 година, пак, Општина Тетово најавила дека двата базена ќе бидат завршени до јуни 2027 година.
Разликата меѓу договорената динамика и најавениот датум за завршување е значајна, но без датумите на воведување во работа не може да се утврди дали најавата подразбира продолжување на договорните рокови.
Особено впечатлива е различната динамика на изградба на двата училишни базена. Во ООУ „Кирил и Методиј“, каде што настава посетуваат и македонски ученици, базенот кон крајот на октомври 2026 година сè уште е во фаза на недовршена градежна конструкција. Во ООУ „Наим Фрашери“, пак, изградбата е во понапредна фаза. Уште во август беше најавено дека објектот е пред завршување, но градежните активности продолжија и во октомври. Двата базена имаат идентична договорена вредност од речиси еден милион евра, но различна динамика на реализација.
Временската рамка на овие инвестиции има и политичка тежина. Договорите за двата базена, вредни речиси два милиони евра, биле потпишани на 6 октомври 2025 година, само 13 дена пред локалните избори. Разликата меѓу предизборниот момент на потпишување на договорите и реалната состојба на теренот ја отвора и одговорноста на општинското раководство за тоа кога најавените инвестиции навистина ќе им станат достапни на учениците.
За прецизно утврдување дали се пречекорени договорните рокови, неопходен е увид во записниците за воведување во работа и евентуалните одобрени продолжувања на роковите. Во документацијата што ја анализираше „Рацин.мк“ не се пронајдени анекси со кои би се потврдило продолжување на роковите за изградба на двата базена.
Договорите предвидуваат можност за продолжување на роковите под определени услови, но и договорни казни за неоправдано доцнење. Оттука, останува нејасно дали изведувачите добиле одобрение за продолжување на роковите и дали Општина Тетово ги активирала предвидените механизми за заштита на јавните средства.
Најавата за завршување во јуни 2027 година не може автоматски да се смета за договорен рок, ниту само врз основа на неа може да се утврди прекршување на договорите.
Исплати од над 200.000 евра кон компанијата поврзана со еден од базените
Податоците од платформата „Отворени финансии“ покажуваат три исплати од Општина Тетово кон „Еаком“ ДООЕЛ Тетово во текот на 2026 година.
На 24 февруари е евидентирана исплата од 5.569.417 денари, на 24 август исплата од 2.124.390 денари, а на 7 септември уште 5.716.080 денари.
Вкупната вредност на трите трансакции изнесува 13.409.887 денари, односно приближно 218.000 евра.
Податоците за идентификација на правното лице покажуваат поврзаност меѓу називите „Еаком“ и „Еуровиа“, наведени во документацијата што ја анализиравме.
Сепак, во достапниот преглед на трансакциите не е утврдена конкретната намена на секоја исплата. Затоа овие средства не можат со сигурност да се прикажат како исплати за изградбата на базенот.
За таква потврда потребни се фактурите, времените ситуации или други документи што ги поврзуваат трансакциите со конкретниот договор.
„Ѓоце Стојчевски“: Рок од 10 месеци, па известување за продолжување
Друг значаен проект е изградбата на објектот за средно образование „Ѓоце Стојчевски“.
Основниот договор, склучен со „Ленди груп“ на 21 јули 2025 година, има вредност од приближно 147,6 милиони денари, односно околу 2,4 милиони евра.
Според член 7 од потпишаниот договор, изведувачот требало да ги заврши работите во рок од 10 месеци од склучувањето на договорот.
Тоа значи дека првично предвидениот рок истекувал во мај 2026 година.
Меѓутоа, на 28 септември 2026 година, Општина Тетово доставила известување за измена на склучениот договор.
Во образложението се наведува дека рокот за реализација ќе се продолжи поради лошите временски услови во периодот од октомври 2025 до февруари 2026 година, вклучувајќи дождливи денови и температури под нулата.
Во известувањето не е наведен конкретен нов датум за завршување, а вредноста на договорот останува непроменета. Дополнително, иако образложението предвидува продолжување на рокот за реализација, во полето за времетраење на договорот е наведено „Нема промени“.
Известувањето за измената е доставено повеќе од четири месеци по датумот на кој, според основниот договор, требало да завршат градежните работи.
Сепак, без увид во документацијата за продолжувањето не може да се утврди кога тоа било одобрено, колку точно е продолжен рокот и дали во меѓувреме постоело неоправдано доцнење.
Општината во ноември 2025 година склучила и посебен договор за втората фаза на изградбата на „Ѓоце Стојчевски“, со компанијата „АК инвест“.
Неговата вредност изнесува приближно 155,2 милиони денари, односно 2,52 милиони евра, а договорениот рок за изведување е 18 месеци од склучувањето.
Станува збор за два одделни договора, со различни изведувачи и различни рокови, кои не треба да се поистоветуваат.
Обиколницата Лисец – Попова Шапка со рок од шест месеци
Меѓу поголемите инфраструктурни проекти на Општина Тетово е и изградбата на обиколницата Лисец – Попова Шапка.
Договорот со „Пелагонија“, склучен на 30 октомври 2025 година, има вредност од приближно 130,16 милиони денари со ДДВ, односно околу 2,12 милиони евра.
Во договорот е предвиден рок за изведување од најмногу шест месеци од воведувањето во работа.
Ова е пократок рок од оние предвидени за дел од другите големи градежни проекти.
И во овој случај, за да се утврди дали работите се завршени во договорениот период, потребни се точниот датум на воведување во работа и документацијата за евентуално продолжување на рокот.
Дел од локалните улици со рокови од само 90 дена
Проверката на останатите потпишани договори покажува дека за повеќе локални инфраструктурни зафати се предвидени рокови од 90 дена од воведувањето во работа.
Такви рокови се наведени во договорите за Џепчиште, Голема Речица – патарина, „ВС Бато“ и „Љубо Момировски“ – „М. Исаева“.
За разлика од нив, кај договорите за Попова Шапка и Вонвардарска е предвиден рок за изведување од 10 месеци од склучувањето на договорот.
Овие разлики покажуваат дека договорите имаат различна динамика, зависно од предметот и обемот на работите.
Но тие се важни и за јавната контрола: без податоци за воведувањето во работа, завршувањето на проектите и евентуалните анекси, граѓаните не можат едноставно да проверат дали договорените рокови се почитуваат.
Тендерски раст со ограничена конкуренција
Податоците за Тетово покажуваат значително зголемување на јавните набавки во 2025 година, но и висока концентрација на договорите кај мал број компании.
Седум големи договори вредни околу 9,3 милиони евра биле доделени во постапки со само една понуда, додека пет компании добиле повеќе од 70 отсто од вкупната договорена вредност.
Дополнителната проверка на потпишаните договори покажува дека кај дел од проектите роковите за изградба се релативно кратки, а кај изградбата на „Ѓоце Стојчевски“ веќе е објавено известување за нивно продолжување.
Овие наоди не претставуваат доказ за незаконско постапување. Тие, сепак, покажуваат зошто контролата на јавните набавки не треба да заврши со објавувањето на добитникот на тендерот.
Подеднакво важно е да се следи дали договорените објекти се изградени, дали се почитувани роковите, колку средства се исплатени и дали граѓаните навреме ги добиваат услугите и инфраструктурата за кои се издвоени јавните пари.
Анализата се темели на податоците за склучени договори од Електронскиот систем за јавни набавки, потпишаните договори за избрани големи градежни проекти, објавените известувања за измени и податоците од платформата „Отворени финансии“. Износите во евра се приближни пресметки.
Оваа анализа е дел од истражувачката серија на „Рацин.мк“ за јавните набавки во македонските општини. Во следните продолженија ќе ги анализираме тендерите и склучените договори и во други општини, со фокус на вредноста на набавките, конкуренцијата меѓу понудувачите и компаниите што добиваат најголем дел од јавните средства.
