Skip to content
Од вчера, 9 ноември, започна примената на нови платни налози, четиризнаковни шифри за целта на плаќањето и изменет формат на денарските платежни сметки. Граѓаните не треба да отвораат нови сметки, но фирмите и сметководителите треба да ги проверат своите системи и однапред подготвените налози.
Граѓаните и компаниите од 9 ноември треба да ги користат новите правила за домашниот денарски платен промет. Досегашните обрасци ПП10, ПП30, ПП40, ПП50 и ПП53 се заменуваат со стандардизирани платни налози, се воведуваат нови ознаки за целта на плаќањето, а денарските платежни сметки се прикажуваат во ИБАН-формат.
Промените произлегуваат од Законот за платежни услуги и платни системи и од регулативата на Народната банка, а целта е усогласување со меѓународниот стандард ISO 20022. За граѓаните, најважно е да знаат што навистина треба да направат, а што ќе го приспособат банките.
Дали треба да пополнувате поинаква уплатница?
Да, ако плаќате со хартиен налог. Старите обрасци се заменуваат со нови, со изменет изглед, распоред и називи на полињата. Затоа, при плаќање на банкарски шалтер, користете го новиот образец што го обезбедува вашата банка и следете ги ознаките на него.
Не е доволно автоматски да ги пренесете податоците од стара уплатница без да проверите дали одговараат на новите полиња. Особено внимание треба да се посвети на сметката на примачот, износот, целта и описот на плаќањето, како и на референтниот број кога е потребен за правилно евидентирање на уплатата.
Новите хартиени налози може да имаат различен изглед од досегашните. На пример, НЛБ Банка објави дека нејзините нови обрасци се достапни во експозитурите на банката и дека ќе го содржат нејзиното лого. Затоа, пред да пополните налог, проверете кој образец треба да го користите кај банката преку која плаќате.
Бројот на сметката останува ист, се додава ознаката МК07
Една од промените се однесува на начинот на прикажување на денарските платежни сметки. Тие ќе се користат во ИБАН-формат, при што пред постојниот број се додава ознаката „МК07“.
Тоа не значи дека граѓаните и фирмите добиваат нови платежни сметки. Постојниот број останува непроменет, а ознаката се додава за сметката да биде прикажана во новиот формат.
Кај електронското и мобилното банкарство, банките ги вршат потребните технички приспособувања. Според објавените информации од ПроКредит Банка, клиентите ќе продолжат да го внесуваат бројот на сметката на досегашниот начин, а системот автоматски ќе го приспособува приказот.
Практичниот совет е да не го менувате рачно бројот на сметката во зачуваните податоци без потреба. Ако плаќате кон нов примач или добиете нови инструкции за уплата, проверете ги податоците кај примачот или во банката.
Старите шифри се заменуваат со четиризнаковни ознаки
Промена има и кај шифрите што ја означуваат целта на плаќањето. Досегашните нумерички ознаки се заменуваат со четиризнаковни алфанумерички шифри, составени од букви или комбинација од букви и броеви.
Во објавените примери се наведува дека старата шифра 200, која се однесувала на промет на производи и стоки меѓу правни субјекти, се заменува со ознаката GDDS. Шифрата 220 за извршени услуги се заменува со GDSV, а шифрата 250 за авансни плаќања со ADVA.
Сепак, не треба да ги паметите овие примери како универзални шифри за секоја уплата. Соодветната ознака зависи од конкретната цел на плаќањето, па најбезбедно е да ја проверите во упатствата на банката или во споредбениот преглед на старите и новите шифри.
Притоа, важно е да се направи разлика меѓу препорачаното означување и задолжителните услови за прием на налогот. Стопанска банка наведува дека внесувањето на шифрата за целта на плаќањето не е задолжителен податок за прием и извршување на налогот, иако се препорачува за попрецизно означување на трансакцијата.
Што треба да направат фирмите и сметководителите?
За компаниите што подготвуваат голем број налози, промените се поважни отколку за граѓаните што повремено плаќаат сметки. Фирмите треба да проверат дали сметководствените програми, системите за автоматско плаќање и датотеките за увоз и извоз на налози се приспособени на новиот формат.
Посебно внимание е потребно кај однапред подготвените налози и зачуваните шаблони. НЛБ Банка предупреди дека налозите со иден датум на извршување што биле снимени, но не и потпишани, а имале датум по 9 ноември, нема да можат да се искористат за потпишување по стапувањето на сила на измените. Банката објави и насоки за користење на зачуваните примероци и за усогласување на старите шифри со новите.
Затоа, сметководителите треба да ги проверат шаблоните, новите шифри и форматите на датотеките, а пред масовно испраќање налози да се уверат дека софтверот правилно ги обработува податоците. Доколку програмата ја одржува надворешен добавувач, треба да се провери дали е достапна соодветна надградба.
Дали погрешно пополнет налог може да биде одбиен?
Да, ако налогот не ги исполнува условите за прием и извршување. Но, тоа не значи дека секоја грешка во шифрата автоматски води до одбивање. Ризикот зависи од тоа кој податок е погрешен или недостасува и од правилата што важат за конкретната трансакција.
Особено важно е правилно да се пополни полето „Опис на плаќањето“ кога уплатата треба да се поврзе со конкретна обврска или референтен број. Царинската управа, во известувањето за новите налози за царински давачки и готовински депозити, посебно нагласи дека референтниот број треба да се внесе согласно објавените примери за пополнување.
Ова е практично важно за сите плаќања кај кои примачот мора да утврди за која фактура, решение, обврска или предмет се однесува уплатата. Ако податоците се нецелосни или неточни, плаќањето може да не биде правилно евидентирано, дури и кога парите се префрлени.
За царински давачки, готовински депозити и други специфични обврски, треба да се користат упатствата на надлежната институција, а не само општ пример за уплатница.
Има ли преоден период?
Од 9 ноември новите платежни инструменти се во примена во домашниот платен промет. Во проверените објави не е наведено општо продолжување на користењето на старите хартиени обрасци по овој датум.
Сепак, некои банки обезбедуваат помошни решенија за полесно приспособување на клиентите. НЛБ Банка, на пример, објави дека помошните датотеки со старите шифри ќе бидат достапни во наредните три месеци, до следното известување. Тоа е олеснување за обработка и приспособување на податоците, а не доказ дека старите обрасци и шифри продолжуваат општо да важат за новите налози.
Најсигурно е граѓаните да ги користат новите обрасци на шалтер и да ги следат упатствата на својата банка за електронските плаќања. Фирмите и сметководителите треба да ги проверат софтверот, шаблоните и однапред подготвените налози, а кај специфични уплати да ги користат инструкциите на институцијата што ги наплатува средствата.
Промената пред сè е техничка и организациска: сметките не се менуваат, но податоците за плаќањата се стандардизираат. За да се избегнат доцнења и дополнителни проверки, најважно е секој налог да биде пополнет со точни податоци според новиот образец и намената на уплатата.
