Skip to content
Македонските компании во 2025 година оствариле промет од над 36 милијарди евра, но оваа бројка не покажува колку навистина создала економијата. Податоците на Државниот завод за статистика откриваат значителна разлика меѓу секторите низ кои поминуваат најмногу пари и оние што создаваат најголема додадена вредност.
Трговијата и понатаму има најголемо учество во вкупниот промет на претпријатијата во Македонија. Според прелиминарните структурни деловни статистики за 2025 година, на овој сектор отпаѓаат 38,7 отсто од прометот, додека преработувачката индустрија учествува со 24,5 отсто.
Но, кога наместо прометот се анализира создадената вредност, сликата се менува.
Преработувачката индустрија создава 26,2 отсто од вкупната додадена вредност, додека трговијата учествува со 20 отсто. Тоа значи дека секторот што има значително помал промет создава поголем дел од економската вредност.
Прометот не е исто што и заработка
Разликата е важна за разбирање на реалната состојба на македонската економија.
Прометот ја покажува вкупната вредност на продадените производи и услуги. Но, од тие приходи компаниите мора да ги покријат набавките на стоки, суровини, материјали и други трошоци поврзани со производството и работењето.
Бруто-додадената вредност, пак, покажува колкава нова економска вредност се создава преку деловната активност, откако од вредноста на производството ќе се одземе меѓуфазната потрошувачка.
Таа не е исто што и профитот. Во неа се содржани и средствата од кои се исплаќаат платите, се покрива амортизацијата и се остварува деловниот вишок.
Затоа, 36 милијарди евра промет не значат дека македонската економија создала толкава нова вредност, ниту дека компаниите заработиле толкав износ.
Речиси половина од вработените во два сектора
Трговијата и преработувачката индустрија се и меѓу најголемите работодавачи.
Во овие два сектора работат вкупно 202.612 лица, односно 47,3 отсто од вработените опфатени со структурните деловни статистики.
Ова покажува колку македонската економија зависи од трговските и индустриските активности, како во создавањето економска вредност, така и во обезбедувањето работни места.
Сепак, големиот број вработени сам по себе не значи и висока продуктивност. За таква оценка потребно е да се спореди додадената вредност по вработен во одделните сектори.
Што откриваат бројките за македонската економија?
Податоците покажуваат економија во која трговијата има доминантна улога во движењето на парите, додека индустријата има поголемо учество во создавањето нова вредност.
Тоа не значи дека трговијата е помалку важна. Таа обезбедува снабдување, дистрибуција, услуги и работни места. Но, разликата меѓу прометот и додадената вредност покажува зошто големиот обем на продажба не е доволен показател за економската сила.
За оценка на економскиот развој подеднакво важни се продуктивноста, инвестициите, технолошкиот развој и способноста на компаниите да создаваат производи и услуги со поголема додадена вредност.
Податоците за 2025 година се прелиминарни и се однесуваат на деловните субјекти опфатени со структурните деловни статистики, а не на сите економски активности во државата.
