Skip to content
Државниот завод за статистика на 30 септември ќе ги објави резултатите од големата ревизија со која се менува статистичката основа на БДП, преку нови методи, подобрени извори и податоците од Пописот во 2021 година. Ревизијата ќе опфати шест години од македонската економска историја, но нејзиниот точен ефект врз БДП, растот и другите показатели ќе биде познат дури по објавувањето на новите табели.
ДЗС соопшти дека главна, односно бенчмарк година на ревизијата е 2022 година, а повторно ќе бидат пресметани податоците за периодот од 2018 до 2023 година. Ова ќе биде првата голема ревизија на националните сметки во земјава по онаа спроведена во 2014 година.
Во пресметките ќе бидат внесени методолошки подобрувања развиени во изминатата деценија, подобрени статистички и административни извори, новата класификација на индивидуалната потрошувачка COICOP 2018 и резултатите од Пописот на населението, домаќинствата и становите од 2021 година. Резултатите ќе бидат предмет на верификација од Евростат.
Најголемо внимание ќе привлече можната промена на номиналниот БДП, односно проценетата големина на македонската економија во тековни цени. Може да бидат ревидирани и стапките на реален раст, додадената вредност по дејности, личната и јавната потрошувачка, инвестициите, извозот и увозот. Сепак, пред објавувањето не може одговорно да се тврди ниту дека БДП ќе биде зголемен, ниту дека ќе биде намален.
Искуството од Европската Унија покажува дека ефектите не се исти во сите држави. По координираната европска ревизија во 2024 година, номиналниот БДП за 2019 година бил зголемен за 0,7 проценти на ниво на ЕУ и за 0,8 проценти во еврозоната, но кај дел од земјите ревизијата била надолна. Стапките на реален раст, во просек, биле променети многу помалку од номиналното ниво на БДП.
Промената на БДП може да ја смени и сликата за показателите што се изразуваат како негов процент. Ако вредноста на БДП биде ревидирана нагоре, а износот на јавниот долг остане ист, учеството на долгот во БДП математички ќе се намали. Ако ревизијата биде надолна, процентот ќе порасне. Истата логика важи и за буџетскиот дефицит, јавните приходи, инвестициите и расходите за здравство или образование.
Тоа не значи дека со статистичката ревизија автоматски се менува апсолутниот износ на долгот или потрошените буџетски пари. Се менува основата со која тие износи се споредуваат. Министерството за финансии објави дека јавниот долг во првиот квартал од 2026 година изнесувал 10,747 милијарди евра, односно 59,7 проценти од БДП, но претстојната ревизија директно се однесува на периодот 2018–2023 година. Затоа останува да се види дали Министерството ќе ги приспособи историските фискални показатели и среднорочните проекции.
Од ДЗС треба да се очекува детално објаснување кои стари извори се заменети, кои нови административни и статистички бази се вклучени и колкав е придонесот на секоја методолошка промена. Особено е важно дали ревизијата ќе донесе подобро опфаќање на самовработувањето, нерегистрираната економска активност, дигиталните услуги и деловните регистри.
По објавувањето ќе биде потребна споредба по години меѓу стариот и новиот номинален БДП, разликата во денари и проценти и старите и новите стапки на реален раст. Народната банка, исто така, ќе треба да соопшти дали новата серија ќе предизвика промени во нејзините историски податоци, анализи и макроекономски модели.
Повисок статистички БДП не би значел дека граѓаните прекуноќ станале побогати, како што евентуалната надолна ревизија не би значела дека економијата одеднаш се намалила. Ревизијата треба да покаже дека економската активност во периодот од 2018 до 2023 година била поинаку измерена, а вистинскиот размер на промената ќе се види кога ДЗС ќе ги објави старите и новите серии на 30 септември.
