Струмица вели „не“ за рудниците

Во Струмичката Котлина повторно се отвора старото прашање за рудниците – овојпат не преку концесија или конкретен рударски проект, туку преку документ што треба да го одреди развојот на земјата во следните децении.

На јавната расправа во Струмица за Нацрт-просторниот план до 2040 година, рударството се најде во центарот на вниманието. Граѓански организации и активисти предупредија дека планските решенија оставаат простор за идни рударски активности во регион во кој земјоделството, водата и обработливото земјиште се меѓу клучните ресурси.

„Здрава котлина“ повика на спротивставување на можноста за нови рудници, стравувајќи дека одредени плански намени би можеле да овозможат пренамена на земјиште и развој на тешка индустрија.

Реакциите доаѓаат во регион каде што рударските проекти веќе со години се предмет на остри поделби. Иловица–Штука, Казандол, Плавица, Кадиица и Луке повторно се најдоа во јавниот дискурс, иако нивното споменување во планска документација само по себе не значи дека за нив автоматски ќе следи изградба на рудник.

За конкретен рударски проект се потребни дополнителни постапки, дозволи и исполнување на законските и еколошките услови.

Токму тука се судираат две различни гледишта за просторот. Од една страна е аргументот дека државата мора однапред да ги планира своите минерални ресурси и економскиот развој. Од друга е стравувањето дека еднаш внесените рударски локации во долгорочен просторен план можат да станат основа за идни проекти кои денес сè уште не постојат.

Политичките реакции дополнително ја заострија дебатата. СДСМ најави дека ќе се спротивстави на донесувањето на планот и побара негово повлекување, додека Левица бара мораториум на нови концесии и постапки поврзани со рударството.

Но, процесот сè уште не е завршен. Министерството за животна средина и просторно планирање започна регионални јавни расправи на кои треба да се разгледуваат предложените решенија и да се приберат забелешки од граѓаните, институциите и другите засегнати страни.

За Струмичката Котлина, сепак, прашањето е пошироко од еден плански документ. Тоа е дилема за иднината на просторот: дали развојот ќе се потпира на земјоделството и природните ресурси или ќе остави поголем простор и за индустрии поврзани со минералните богатства.

Одговорот нема да го даде самата јавна расправа. Но, таа покажува дека приказната за рудниците во Струмичката Котлина, иако се појавува во нова форма, сè уште не е завршена.