Skip to content
Тврдина меѓу Охрид и Струга, со триметарски ѕидини и четири одбранбени кули, чува траги од населба стара повеќе од 2.300 години. Високо над денешниот пат, кај „Свети Еразмо“, масивните камени остатоци сведочат за некогашното значење на ова место, но вистинското име на населбата сѐ уште не е дефинитивно утврдено.
Локалитетот Кулишта, познат и како Градиште, се наоѓа на Габавски Рид, на приближно 1.000 метри надморска височина. Истражувачите ги поврзуваат неговите најстари фази со периодот од петтиот до третиот век пред нашата ера.
Утврдената населба зафаќала околу десет хектари. Во нејзиниот одбранбен систем се издвојувал бедем долг приближно 240 метри, со четири кули и ѕидини дебели околу три метри. Правилно обработените камени блокови биле поставувани без малтер, а некои достигнувале должина од дури три метри.
Положбата на ридот овозможувала надзор над важните патни правци и приодите кон охридско-струшката котлина. Во подоцнежните векови, низ регионот минувала и прочуената римска Виа Игнација, која го поврзувала јадранскиот брег со источните делови на Римската Империја.
Една од најинтересните претпоставки е дека токму тука се наоѓала античка Енгелана, поврзана со Енгеланите од охридскиот регион. Дел од истражувачите ја разгледуваат оваа можност, но археолошките сознанија сѐ уште не нудат конечна потврда за таквата идентификација.
Прашања отвора и можната врска со Филип Втори Македонски. Во 358 година пред нашата ера тој водел поход против Илирите, а археологот Паско Кузман ја разгледува можноста утврдувањето да било подигнато или зајакнато во контекст на македонското ширење кон запад. Директна поврзаност меѓу владетелот и изградбата на тврдината, сепак, не е дефинитивно докажана.
Во подножјето, кај „Свети Еразмо“, многу векови подоцна се развил значаен ранохристијански комплекс. Археологот Владо Маленко во 1974 и 1975 година истражувал базилика со мозаични подови, долга приближно 53 и широка 25 метри. Под нејзини делови биле откриени остатоци од постари антички градби. Базиликата и тврдината на ридот се одделни градби во поширокиот археолошки простор.
Првите позначајни ископувања на Градиште биле извршени во 1931 и 1932 година, преку соработка на германски и југословенски археолози. Речиси еден век подоцна, меѓу отворените прашања остануваат името на населбата, околностите на нејзиното утврдување и можната поврзаност со античка Енгелана.
